Widok z paryskiego okna

Elles" lub "Sponsoring" Szumowskiej, czyli dużo hałasu o nic

2012-02-01T23:17:00.018+01:00

Plakaty reklamujące film w paryskim metrze

Tak więcjednak skusiłam się na obejrzenie najnowszejprodukcji Małgorzaty Szumowskiej „Elles” , weszła ona dziś pod tym tytułem na ekrany paryskich kin. Myślałam, że będą to „Galerianki”-bis- tyle, że zrobione z większym rozmachem, ale nie, są to dwa zupełnie różne filmy. I tak oto dowiedziałam się , że popierwsze, realizatorka nie darzy szczególną sympatią mężczyzn, których przedstawiła jako maniaków seksualnych, kabotynów idewiantów, po drugie- ma chyba awersję do wszystkiego co polskie, ale za to uwielbia Paryż. Filmuje z lubością wnętrza hausmańskich kamienic, francuskąkuchnię, styl życia, wina...i chyba tego jej brakuje, trochę zazdrości...Mylę się? I jeszcze jedno, chyba źle znosi okresdojrzałości, czy też może źle przechodzi kryzys wieku średniego, jak by go zwał, bo fatalnie pokazuje ten czas w życiu kobiety. I jeszczejedno, ma chyba niezłe układy w środowisku filmowym, bo udało jej się zdobyćfundusze na naprawdę bardzo mierny scenariusz. Co nie znaczy, że film nie zrobi kasy, aleto zupełnie z innych względów.

Przedewszystkich film jest niezłą gratką dla wielbicieli mocnych scen erotycznych,młode aktorki rozbierają się łatwo, przyjmują wszystkie wymagane przezrealizatorkę pozycje, starają się ze wszystkich sił, rękoma, ustami i dolnymipartiami ciała, ani przez chwilę nie oszczędzając się, pracować na karierę. Z kolei mężczyźni występującyw tym filmie pokazani są fatalnie, jako brutalne, z obsesjami na punkci seksu, żałosne figury. I w tej jednej, jedynej aktywności ich widzimy. Ale nie tylko seks nimi kieruje, lubią też się zwierzać a nawet, jest w tym filmie jeden romantyk,który goły jak święty turecki, gra swojej opłaconej Dulcynei na gitarze. Robi się niedobrze...

A pozatym, powtarzanie stereotypów. Polska matka jednej z dziewcząt zarabiających na studiausługami erotycznymi jest gruba, wścibska, fatalnie ubrana i wulgarna. Córeczka niewiele się od niej różni, z tym żemamy również okazję poznać jej niewybredny język i rasistowskie uprzedzenia, gdy uczypoznanego arabskiego studenta „po polsku” –„murzyn p…matkę” czy coś w tym stylu…Ale sza! Rozmiarybiustu pokazywanego w tym filmie rokują jej błyskotliwą karierę.

Będzieteż coś dla zakochanych w Paryżu. No może nie tyle co u Woody Allena, ale są iwidoki z okna na dachy, jest pięknie urządzone wnętrza paryskiegomieszkania, park de Bellevillle no i jest Juliette Binoche, esencjafrancuskości, subtelna, wyrafinowana, przyciągająca wzrok.

I taknaprawdę to może tylko dla niej warto jednak ten film obejrzeć. Gra znakomicie,choć tak do końca, to chyba nawet sama nie wie, co ma grać. Nie wiadomo, oco jej chodzi, gdy przeprowadza wywiady z dwoma zbłąkanymi owieczkami –pyta,ale co myśli przewracając oczami i powtarzając "A bon?"-nie wiemy. Ale zatrzymuje na sobie wzrok, śledzimy każdyjej ruch, próbujemy wczuć się w jej przeżycia. I nic. Zima, chłód, poza,skorupa.

Film siękończy, wychodzimy z kina i nie wiemy więcej niż wiedzieliśmy do niegowchodząc. Temat sam w sobie mało ciekawy, bardzo komercyjnie wyeksploatowany. I nie oszukujmy się, to przecież żadne novum, że młode dziewczyny w Paryżu się prostytuują, czy też szukają sponsorów, aby opłacić studia. A w Polsce nie? Gremialnie! Ale to nie miał być film społeczny-twierdzi realizatorka. Że kobieta wwieku dojrzałym ma trudności z odnalezieniem równowagi miedzy byciem kobietą,matką i realizowaniem się w życiu zawodowym. Banały, same banały. Zapowiadał się ciekawy film. W sumie szkoda.

Cenzura w metrze

2012-01-30T17:05:00.003+01:00

Dyktatura we Francji? Ktoś powie,co za brednia! A jednak. Każdy doskonale wie, że jeśli narazi się prezydentowi tomoże w przeciągu kilku minut utracić pracę. Czy mam wyliczać? Lista byłabydługa, ale jest tajemnicą poliszynela, że na przykład prezenterowi telewizyjnemuod bodajże dwudziestu lat Patrickowi Poivre d’Arvor wymknęło się podczas wywiadu zszefem państwa, że zachowuje się czasamijak „mały chłopiec” i poleciał…został wyrzucony „illico presto” na bruk…

6 maja zapowiada się wielki dzień-wyboryprezydenckie we Francji. Każdy powinien o tej dacie pamiętać. Nasz wspaniałyhumorysta francuski postanowił tę datę uczcić i zarezerwował na tę okazję salęOlimpii, od 1 do 6 maja, gdzie będzie występował w programie pod tytułem…”Wmaju 2012 roku, Stephane Guillon też odchodzi…”. Bedzie to satyra polityczna-aluzja domającego niewielkie szanse bycia wybranym ponownie szefa państwa.

Oto plakat reklamujący spektakl, który przed kilkoma dniami pojawiłsię na stacjach paryskiego metra.

Ale na bardzo krótko. Otóż RATP (transportparyski)w ubiegły czwartek kazał zdjąć ów plakat z podziemnych murów metra, adlaczego? Bo „ nie wolno w metrze wieszać żadnych plakatów o charakterzepolitycznym”. Ale czy reklama przedstawienia to polityka? We Francji okazuje się,że tak. Cenzura działa, autocenzura też, a dyrektor RATP mógłby za taki wybryk słono zapłacić! A ponieważ jestem wyjątkowo wrażliwa na każdy rodzaj cenzury, toteżo tym co się stało, napisałam.

Fryzjer, który zagrał mi Beethovena

2012-01-29T00:24:00.006+01:00

Objuczona jak wielbłąd zakupami, pędziłamwczoraj do najbliższego metra, gdy nagle moją uwagę zatrzymała witryna salonu fryzjerskiego z bardzowyraźnie widocznym czarnym fortepianem Schimmela i rozłożonymi na nim nutami. W głębi dostrzegłam książki. Stanęłam, drzwisię otworzyły i ujrzałam w nich twarz mężczyzny . „Czy mogę Pani zaproponowaćfiliżankę kawy?”-zapytał. Oniemiałam i w tym oniemieniu zgodziłam się. Przy włosach klientów uwijały się dwiepanie. Za chwilę filiżanka pysznej, pachnącej kawy wylądowała na moimstoliczku.

Rozmawialiśmy o życiu, o "chwytaniu chwili", o muzyce.Mój gospodarz opowiedział mi miejscu, w którym się znalazłam. Był to salon fryzjerski, kawiarnia imiejsce gdzie odbywają się koncerty, wernisaże i wieczory literackie. A potemusiadł przy fortepianie i zagrał mi „Sonatę księżycową” Beethovena.

Bernard, bo tak miał na imię mój gospodarz,komponuje sam muzykę, pisze wiersze , nawet ostatnio nagrał płytę i prowadzi toprzeurocze, czarujące miejsce w samym sercu Paryża, które nazywa się EspacePiano Coiffure. Ten salon, niczym lustro jest odbiciem bogatej ciekawej świata i innych osobowości, czego dał świadectwa wychylając się zza drzwi i proponując przypadkowej nieznajomej filiżankę kawy. Sporo ostatnio pisałam o zamkniętej za hausmańskimi wrotami francuskości. Ale jest jej też i druga strona, ta którą reprezentuje Bernard. Umówiliśmy się na przyszły wtorek na strzyżenie i kolejnepogaduchy. Na długo zapadnie w mojej pamięci ten niezwykły moment takiej zwyczajnej, ludzkiej serdeczności.

Tu można posłuchać jak śpiewa Bernard: http://www.myspace.com/espacepianocoiffure, a pod tym adresem znajdują się informacje o "salonie".

W "Poczekalni" Krystiana Lupy

2012-01-28T01:48:00.004+01:00

W drodze do stacji metra, któremiało mnie zawieźć na przestawienie Krystiana Lupy minęłam dwóch znajomychżebraków. Pierwszy stoi tam codziennie, młody mężczyzna, Francuz, ma na imię Cedric. Pod sklepem Monoprix- kobieta- nie wiem, nigdy nie pytałam skąd jest. W metrze, w „trójce”, w którą wsiadam przy placu Pereire - jeszcze jeden. Jak to się dzieje, że któregośdnia podwinęła im się noga, zaciął się mechanizm, przestali przystawać donaoliwionego, sprawnie działającego społecznego zegarka, wypadli z obiegużycia? Nigdy nie miałam odwagi, aby im to pytanie postawić, bo czyż mam do tego prawo? Gdy gasną światła, iukazuje się pierwsza scena „Poczekalni” ,szwedzkiego pisarza Larsa Norena w reżyserii Krystiana Lupy, mam wrażenie, jakby znaleźli się na niej wszyscymoi uliczni bohaterowie, jakbym zeszła do opuszczonych podziemi paryskiego metra lub parkingu, te same materace,barłogi sklecone ze starych szmat, grafitti na murach lochu.

Na scenie młoda dziewczyna wstrzykuje swojemu chłopakowi heroinę. On się na nią wścieka a ona, z ciepłem i matczynym spokojem „robi mu dobrze”, uspakaja, przytula do siebie. Później do tego podziemnego niby-azylu, niby-raju wkraczają tacy sami jak oni „nieprzystosowani”: na wpół obłąkany filozof, piękna dziewczyna-poetka, która wydała dwa tomiki wierszy, ale którą rodzina zamknęła w azylu psychiatrycznym, bezdomni, bezrobotni, psychotycy…

Znajdujemy się podziemnym świecie piętnaściorga młodych ludzi, którzy na naszym oczach opowiadają, snując monologi, swoją traumę. Z ekranów nad sceną płyną, "niczym freudowski wolny strumień świadomości"ich wspomnienia z życia "na górze". Każdy z osobna opowiada o bólu, o okaleczającej przeszłości. Jest tylko klimat życia, żadnej akcji.

Krystian Lupa napisał w programie„To, co nas fascynowało, to zjawisko azylu, to znaczy miejsca do którego sąwyrzucani ludzie, w których tkwi pewien rodzaj niemocy uniemożliwiający im życiową walkę, dlatego też nie są oni akceptowani. A w tymmiejscu, odnajdują pozwolenie na życie. To „na dnie”, jest rodzajem raju, gdzie można żyć i być coś wartym.

Poczekalnia Krystiana Lupy to niezwykły,piękny i ważny spektakl. Z wielu względów. Może zacznę od niezwykłej odwagistarego mistrza, który nie boi się ekstremalnych środków, uzasadnionych i genialniepokazanych. Nie powiem zagranych, bo nie odniosłam wrażenia, że aktorzy wktórymkolwiek momencie grają. Raczej są, całą swoją osobą, umysłem, zachowaniemi ciałem postaciami ze sztuki Larsa Norena. Nie ma w nich żadnej głupiej pruderii, żadnych zahamowań.

Pod drugie, ponieważ nie boi sięforsowania własnego języka teatralnego, który jest surowy, twardy, brutalny, aleto jest jedyny język, którym można opisać dzisiejszy świat.

Ponieważ dotyczy sytuacji młodzieży, ich beznadziei, kompletnego zagubienia i najczęściej nawet trudnej do uchwycenia chwili, gdy przechodzi sie na drugą stronę "lustra"

Trzeba koniecznie obejrzeć „Poczekalnię” Krystiana Lupy. „To przedstawienie tocud”-napisał francuski krytyk teatralny a ja chętnie bym się pod taką ocenąpodpisała. Bo my też przecież żyjemy w "poczekalni". Nawet jeśli jeszcze o tym nie wiemy.

Dziennikarze na straży porządku

2012-01-24T00:06:00.007+01:00

Oglądając wieczorny dziennik telewizyjny, chyba nigdy nie zastanawiamy się, czy spoglądający nam prosto w oczy dziennikarz mówiprawdę, czy też ją zniekształca, bo na przykład spreparował informację napotrzeby właściciela kanału, po prostu mu wierzymy, bo przecież bezstronna, obiektywna i niepodporządkowana żadnym wpływom informacja jest kwintesencjązawodu dziennikarza. Ale czy tak jest naprawdę?

„Nowe psy pilnujące porzadku”, francuski film dokumentalny, który miałam okazję wczoraj obejrzeć analizuje media we Francji i ich powiązania z biznesem i politykami. Mimo iż jest to znakomity dokument, nie będzie się prawdopodobnie za wiele o nim mówić ani go reklamować w prasie i telewizji, bo przeszkadza, dekonspiruje starannie ukrywane i słabo zauważalne na pierwszy rzut oka relacje. O związkach międzypolityką i biznesem dowiedzieliśmy się przypadkiem, gdy tuż po wyborach prezydenckich w 2007 roku,Sarkozy zaprosił najbardziej bogatych i wpływowych biznesmenów na przyjęcie do słynnej restauracji Fouquet's (po czym odpłynął na jachcie jednego z nich w podróż).

Film o którym mowa nosi tytuł „Nouveaux chiens de garde”, -„Nowe psy pilnujące porzadku” i został zrealizowany przez Gillesa Balbastre’ai Yannikha Kergoata, na podstawie powstałej w 1995 roku książki o tym samymtytule napisanej przez Serge’a Halimi. Odwołała się on w niej do opublikowanego w1932 roku głośnego pamfletu Paula Nizana pod tym samy tytułem. Paul Nizan oskarżał ówczesną nomenklaturę, intelektualistów, filozofów i pisarzy, o to, że pod zasłoną intelektualnej neutralności,wspierają istniejący porządek. „ Nie będziemy wiecznie akceptować, aby respekt przyznanyfilozofom był wykorzystywany dla utrzymania władzy bankierów”. Intelektualiści i dziennikarze na służbie kapitalistów?

Francuskie media korzystają już od dawna z usług elity etatowychkomentatorów życia politycznego i gospodarczego (gdzieś około trzydziestki),którzy na co dzień komentatują bieżące wydarzenia polityczne i gospodarcze. Od wiele lat są to w kółko ci sami ludzie, na przykład Bernard Henry-Levy, Alain Minc, Alain Duhamel, AlainFinkielkraut czy Laurent Jauffrin, którzy albo zajmowali albo zajmują ważne stanowiska opiniotwórcze w prasie, radiu i telewizji, zarówno publicznej jak i państwowej. Zmieniają je też niczymw zabawie w krzesełka do wynajęcia.

Na przykład szef informacji radia publicznegoFrance Inter Nicolas Demorand, został ostatnio naczelnym Liberation. Były naczelnyLiberation, Laurent Jauffrin objął posadę naczelnego tygodnika Le Nouvel Observateur, Eric Izraelewicz, który był naczelnym Les Echos iLa Tribune, został teraz naczelnym Le Monde itd. Takich zmian było w ubiegłymroku sporo. W filmie porównuje się je do wymian piłkarzy w klubach futbolowych.

Z wysokimi stanowiskami w mediach wiążą się liczne przywileje. Jednym z nich są możliwości dorabiania sobie dodatkowo reklamami, konferencjami za które dziennikarze każą sobie słono płacić (Christine Ockrent żąda 18 tys. euro za występ) czy też kontakty z politykami " na świeczniku"podczas słynnych obiadów, które odbywają się zawsze w ostatniąśrodę miesiąca, bodajże w Hotelu Crillon. Na tych obiadach spotyka się nieformalnie śmietanka prasy,politycy i ludzi biznesu. To rodzaj nieoficjalnych briefingów, klub tylko dlawtajemniczonych. To tam zapadają decyzje o czym będzie się informować naród wnajbliższych tygodniach, a o czym nie. Cały ten mikrokosmos nie tylko spotyka się na obiadach, ale spędza wspólnie wakacje, wolny czas iprzyjaźni się ze sobą. Tworzy rodzaj zamkniętej elity, klasy dominującej -niczym za dobrych czasów Ludwika XIV, pilnie strzegącej swoich przywilejów i zarobków, o których przeciętnym Francuzom nawet się nieśniło.

Istnieje jeszcze inny rodzaj wspierających sięwzajemnie związków polityczno-medialnych. Są to związki –małżeńskie i partnerskie. Najsłynniejszy- to Anne Sinclair i niedoszły prezydent, polityksocjalistów, Dominique Strauss Kahn. Inny bardzo jaskrawy przykład- to Bernard Kouchner, który podczas,gdy sprawował funkcję ministra sprawzagranicznych, to jego żona- Christine Ockrent, była szefową trzech publicznychkanałów telewizji francuskiej tworzących wizerunek Francji za granicą. Francois Baroin, były rzecznik prasowy rządu, obecnie minister jest z dziennikarką France 2 Marie Drucker, przykłady związków politiko-dziennikarskich można mnożyć. Czy niewidzicie w tym sprzeczności interesów?

Inną sprawą, którą ujawnia film są oparte nasporej zależności i uległości związki między dziennikarzami a przedstawicielami wielkiego biznesu, którzy kupują sobie media, aby je kontrolować. Bo do kogo należynajwiększy lewicowy dziennik francuski „Liberation”? Do bankiera Edouarda deRotschilda, „Le Figaro” do koncernu Dassalut -producenta samolotów wojskowych, „le Monde” w wiekszości do dziennikarzy, ale w nim też udziały w 17 proc. do koncern Lagardere, który radio Europe 1-posiada w całości?A kto jest właścicielem największego kanału telewizji -TF1? Bouygues (koncern budowlany) oraz do grupy LVMH Bernarda Arnault. A Kanałplus? Do koncernu medialnego Vivendi. We Francji, dość często wielkie koncerny sąwłaścicielami prasy i stacji telewizyjnych. I nietrudno zgadnąć kto wówczas decyduje o mianowaniu redaktora naczelnego czy dyrektorów i dlaczego tak często się o tym firmach pisze i ich rodzinie pisze i dlaczego widuje się ich takczęsto na okładkach kolorowych magazynów. Gdy córka jednego z największychprzedstawicieli wielkiego biznesu Delphine Arnault brała ślub, Paris Match opublikował reportażna 22 stron, a na ślubie zjawiło się sześciu członków rządu.

Czy we Francji istnieją obiektywne, wolne odukładów, polityki i ekonomii media? Jak powiedział swego czasu, należący do tej nomenklatury jeden znajbardziej znanych dziennikarzy francuskich Patrick Poivre d’Arvor, „Jesteśmy poto, aby pokazywać gładki obraz świata” . Gładki, ale czy prawdziwy?

"Zachowuj się rozważnie i ostrożnie"

2012-01-23T15:02:00.003+01:00

Dziś mija piąta rocznica śmierci Ryszarda Kapuścińskiego. Takiej rady, mistrz piora udzielił tym, którym przyszło żyć lub bywać wśród innych:

"Przy zetknięciu z obcą kulturą zachowuj się rozważnie i ostrożnie, wiedz, że otacza cię labirynt niewidomych murów, których nie przebijesz żadną siłą. Raczej zatrzymaj się i pozwól, aby powoli zaczął cię unosić niewidoczny, ale rychło wyczuwalny rytm tej nowej kultury, jej niedostrzegalne, ale silne fale, które same poniosą cię w pożądanym kierunku poznania i zadomowienia"

Ryszard Kapuściński "Lapidaria"

Tajemniczy sukces "dymiącej ciężarówki"

2012-01-21T21:34:00.001+01:00

Hamburgery zdobywają serca Paryżan? Nikt mi oczywiście nie uwierzy, jeśli nie wyjaśnię o co chodzi. Otóż po mieście kursuje od niedawna modna, nowa restauracja na kółkach z hamburgerami w menu- „Le camion qui fume” czyli… dymiąca ciężarówka albo Food Truck- camion bouffe.

Amerykański koncept przeniosła na paryskie ulice Kristin Frederick z Kalifornii, z porządnym dyplomem francuskiej szkoły gastronomicznej w kieszeni. Cóż to takiego, owa tajemnicza ciężarówka w której jak, rozpisują sie facebook i tweeter, zjeść można najlepsze hamburgery w Paryżu?

Miejsce, w którym krążąca po Paryżu parysko-amerykańska gastronomia na kółkach przyrządza specjały, codziennie się zmienia, najpierw trzeba więc na Internecie sprawdzić gdzie. No właśnie…

Dziś to było Porte Maillot. Dotarłam na miejsce gdzieś około 13-stej. Kolejka spora, przede wszystkim młodzi ludzie, intelektualiści w wielkich okularach, młode małżeństwa z dziećmi. „Zostało tylko dziewięć hamburgerów”-krzyknęła szefowa do gigantycznej już kolejki, choć pozostało jeszcze z godzinę do zamknięcia a ogonek nadal się wydłużał...Widać było na twarzach wielu osób spore rozczarowanie, ktoś przypomniał, że jutro spotkanie na Quai Valmy w 19-stce…

Mnie się udało! Dostałam do ręki karteczkę z numerkiem, zapłaciłam 10 euro za hamburgera i frytki…pozostało już tylko cierpliwie czekać.

Ale kolejka posuwała się bardzo powoli…mały tłumek patrzył zahipnotyzowany w trzyosobową ekipę, której szefowała Kirsten. Cierpliwie, mimo mżącego deszczu, przeszywającego wiatru, czekaliśmy na swoją kolej obserwując podsmażanie boczku, podpiekanie chlebków, nakładanie gorącej cebulki…

Mój hamburger dostałam do rąk, zapakowany w torebkę, gdzieś około 14. 15. Byliśmy jednymi z ostatnich osób, które opuściły „dymiącą ciężarówkę”. Miałam mojemu hamburgerowi nawet zrobić zdjęcie, ale byłam już tak wygłodzona, że po prostu zapomniałam… nie wiem, czy kiedykolwiek przyszło mi tyle czasu czekać… Tak naprawdę, nie wiem czy sukces „dymiącej ciężarówki” to tylko pachnące, pyszne hamburgery, czy raczej sam pomysł, na facebooku ma ona już ponad trzy tysiace fanów! I amatorów amerykańskiego specjału przybywa!

Adres „dymiącej ciężarówki”znajdziecie tu

2012-01-18T16:41:00.000+01:00

"Zaczarowana dorożka, zaczarowany dorożkarz, zaczarowany koń"...

Wczoraj, na spacerze w okolicach St. Germain de Prés.

Stephane Guillon o Sarkozym, czyli o tym jak działa autocenzura we Francji

2012-01-11T15:03:00.001+01:00

Historyjka ta przypomina złote czasy Stalina, paskudne czasy, kiedy to o wielkim wodzu nie wolno było nawet źle śnić, a każde złe słowo kończyło się tragicznie: zsyłką, więzieniem, czy utratą pracy. Wszyscy świetnie ten okres znamy...Ale we Francji, cenzura? A jednak!

19 grudnia mój ulubiony francuski humorysta, Stephane Guillon, odwiedził TV5 Monde, państwowy kanał francuskiej telewizji o światowym zasięgu. Dla tych, którzy nie wiedzą, kim jest Stephane Guillon kilka słów wyjaśnienia. Zasłynął we Francji dość złośliwymi w tonie kronikami pod adresem francuskch polityków na antenie radia France Inter (przez pierwsze dwa lata rozpoczynałam nimi dzień o 7.55 i naprawdę wprawiały mnie w znakomity humor!), półtora roku temu, po prostu go "zcenzurowano" i wywalono z radia.

Czy jego kroniki były cenzuralne czy też nie, sprawa podlega dyskusji. Moim zdaniem jest to jedyny wolny głos w Sarkolandzie (termin używany przez Stephana Guillona)! I jeszcze jedno, w swojej chyba najlepszej kronice przepowiedział to, co stało się z DSK, prosząc koleżanki redakcyjne, aby podczas wizyty DSK w studiu radia wszystkie ubrały się w czarne burki!

Wracam do mojej historii. Otóż podczas wizyty 19 grudnia w TV5 Monde, przed wywiadem makijażystka poprosiła go, aby śladem innych gości napisał coś na ścianie. Stephane Guillon gorąco namawiany dość długo szukał jeszcze wolnego miejsca-jedyne, które się ostało znalazł...nad wysoko zawieszonym zegarem a więc napisał "Ile jeszcze godzin nam pozostało pod rządami Nicolasa Sarkozy'ego?". zapadła cisza i pytanie. Co z tym fantem zrobić?Czy w państwowej telewizji wypada, aby tego rodzaju napis widniał na ścianie. Przecież wszyscy powinni kochać prezydenta!

Nikt nie wiedział do końca jak to się stało, ale nastźpnego dnia napis zasłoniŁto kartką a później zasłonięto zegarem. Czy autorem tego "zakrycia" była rzeczywiście makijażystka, czy tez w strachu przed utratą posady dyrektorka kanału? Nie wiadomo. Pisze o tym wczorajsza Liberation i to z niej pochodzą umieszczone przeze mnie zdjęcia.

Dla tych, którzy nigdy jeszcze nie słuchali programu radiowego Stephana Guillona a znają francuski-oto adres: http://www.youtube.com/watch?v=QekWZCN1Xc4

Francuzi i "Niedotykalni"

2012-01-10T19:27:00.004+01:00

Francuzi po prostu nie cierpią kina społecznego Kino musi przede wszystkim bawić, być łatwe, lekkie, finezyjne. Żadnych horrorów, obrazów biedy, i jak najwięcej obrazów miłych dla oka. A sprawy poważniejsze, bezrobocie, choroby, nieszczęścia? Te też daje się łatwo przerobić w dobrą komedię, zjadliwą satyrę, w łatwą do konsumpcji rozrywkę. Czy ktoś się ze mną nie zgadza?

Od kilku tygodni furorę robi we Francji film „Intouchables”, czyli „Niedotykalni”. Obejrzało go już 15 mln widzów. To absolutny rekord.

Akcja filmu rozpoczyna się w poczekalni jednego z luksusowych pałaców-hoteli jakich pełno w kilku paryskich dzielnicach. Na rozmowę kwalifikacyjną czekają kandydaci na opiekuna do sparaliżowanego od stóp do szyi francuskiego arystokraty. Z zawodu pielęgniarze, intelektualiści bez pracy-jednym słowem śmietanka białych bezrobotnych. Wśród nich, chyba zupełnie przypadkiem, czeka duży, dobrze zbudowany, przystojny murzyn. On z góry wie, że o takiej pracy, nie ma nawet co marzyć. Nikt mu jej nie da. I dzielnica z której pochodzi nie taka, i w jego życiorysie za wiele czarnych plam. Ale, aby otrzymać swój zasiłek dla bezrobotnych, potrzebny mu jest podpis, że pracy, mimo starań, nie otrzymał. I w ten sposób otrzyma swoje prawo do zasiłku.

I nagle, niczym w bajce o Kopciuszku, królewicz-czyli obserwujący przepytywanych kandydatów arystokrata, zwraca uwagę na biednego, prostego, ale przystojnego murzyna, który choć mówi podparyskim slangiem i niewiele ze świata w którym się znalazł rozumie, to jednak, aby nosić, przenosić, myć i przewijać chyba się nadaje…

Między dwoma panami zawiązuje się dość silna więź, może dlatego, że Philippe ma sporo pieniędzy, a Driss nie mając żadnych przesądów, w tym wydawaniu wspaniale mu pomaga, spełniając wszystkie jego szaleństwa, traktując swojego pracodawcę jak normalnego człowieka, nie przywiązując wagi do form obowiązujących wśród francuskiej wyższej klasy.

Zabawa jest świetna, mnóstwo dowcipnych dialogów, pomysłów godnych scenarzystów z najwyższej półki. Film się podoba, i to jak! Chociaż ten sen dla ubogiego mężczyzny z przedmieścia się kończy. Driss powraca do swojego środowiska bezrobotnych, handlarzy narkotykami, włóczącymi się bez nadziei na przyszłość mieszkańców paryskich przedmieść… Do przyszywanej matki, sprzątaczki. Tam jest u siebie, to jego świat.

Francuzi kochają ten film, bo pokazuje, że te dwa światy, bogatych paryskich dzielnic i nędznych, żyjących na zasiłkach przemieść mogą jeszcze się ze sobą porozumieć, że potrafią razem żyć i śmiać się. Główne postaci grają znani i lubiani aktorzy, Francois Cluset (znakomity) i Omar Sy (energizujący). Ot taki dobry film propagandowy, niczego nie burzy, nikogo nie buntuje. Nie ma w nim nic na temat tego, że na przedmieściach jest ponad 40 proc. bezrobotnych, że tam urodzeni nie mają żadnych szans na poprawę swojego losu. Ani oni, ani ich dzieci. Wiem, nie o tym miał być film.

Pies w Paryżu

2012-01-08T17:36:00.017+01:00

Psy, tak jak ludzie, lubią się spotykać...

Przed pokazem, psa się czesze...

i strofuje, gdy jest nieposłuszny...

Czasem zostawia samego, i wtedy szuka towarzystwa...

Lubi, gdy się go nosi w torbie, na brzuchu, jak kangura...

i mocno przytula...

A jeszcze lepiej, nosi na rękach...

Gdy się go podziwia, robi miny hollywoodzkiej gwiazdy...

Lubi stawać blisko swego pana...

i czuć na swojej głowie jego rękę...

Ale najbardziej kocha bywać w wielkim świecie...

w jego towarzystwie można marzyć...

...zawsze musi być kokieteryjnie i elegancko ubrany!

Czasami potrzebny jest mu transport...

i długie głaskanie pod brodą...

Nie lubi co prawda czekać...

ale za to uwielbia słuchać dyskretnego szeptania do ucha...

i mieć oryginalną fryzurę, taką w której jest mu oczywiście do twarzy...

podróżować na grzbiecie wielkiego przyjaciela...

I cieszy się, gdy widzi dumę w oczach pana... zwłaszcza, gdy jest polskim owczarkiem nizinnym, urodzonym co prawda już we Francji, ale z polskich rodziców, a tata nazywa się po prostu "Piątek"!

Diane Arbus i świat dziwnych ludzi

2012-01-04T01:10:00.015+01:00

Gdy miała kilkanaście lat, siadała zazwyczaj na brzegu okna i godzinami wpatrywała się w stojące po drugiej stronie ulicy domy i spieszący pod oknami barwny tłum. Mieszkali wtedy w jedenastopiętrowym nowojorskim wieżowcu w pobliżu Central Parku. Ponoć wówczas „nie znała jeszcze swojego królestwa”. Wiele lat później, nocami będzie samotnie przemierzać niebezpieczne zaułki Nowego Jorku i fotografować nocne życie miasta: trawestytów, prostytutki, bezdomnych i innych napotkanych przypadkowo „freaks”czyli dziwaków-tych „innych”. W dzień, będzie szukać swoich modeli w przytułkach dla psychicznie chorych, wśród upośledzonych zespołem Downa, fotografować karły, bliźnięta i dziwaków napotkanych w swoim ulubionym Central Parku. Udowadniać, że świat nie jest bynajmniej jednowymiarowy, że jest bogaty, różnorodny. Odsłaniała, kolejne, nieznane warstwy społeczeństwa amerykańskiego lat 60-tych.

W paryskim Jeu de Paume trwa jeszcze do 5 lutego największa jak dotąd we Francji retrospektywa prac Diany Arbus. Mówi się, że zrewolucjonizowała fotografię XX wieku, że przesunęła granice tego, co wypadało wówczas pokazywać. Oglądając ponad dwieście zgromadzonych na wystawie zdjęć zadaję sobie pytanie. Czego szukała w fotografowanych postaciach? Co ją najbardziej interesowało w ludziach? Czy w ich duszy, niczym w lustrze, szukała samej siebie? Poddaję się. Nie jestem w stanie na to pytanie odpowiedzieć, ale fotografie Diany Arbus wywierają na nas potężne wrażenie. To moim zdaniem jedna z najważniejszych wystaw widzianych w Paryżu w przeciągu ostatnich kilku lat.

Olbrzym sfotografowany w domu swoich rodziców w Bronx

Kilka słów o niej samej, zainspirowanych lekturą znakomitej biografii napisanej przez Patrycję Bosworth. Ze strony matki pochodziła z Polski, z Bolesławca, ze strony ojca- z Ukrainy. W 1880 roku polski Żyd, Frank Russek wyjechał do Ameryki w nadziei na lepsze życie. Sprzedawał orzeszki ziemne w pociągu, był bukmacherem, aż wreszcie, w 1897 roku otworzył na Manhattanie sklep z futrami Russek Furs. Jego piękna córka, Gertruda zakocha się później w niezwykle energicznym sprzedawcy, Dawidzie Nemerovie i z tego związku urodzi się Diana. Jej ojciec przeniósł z czasem świetnie prosperujący sklep do nowo wybudowanego budynku na Fifth Avenue. Diana będzie dorastała już w bogatej żydowskiej rodzinie, do siedmiu lat zajmuje się nią francuska niania, rodzina zatrudnia liczną służbę. Jest ich trójka-starszy brata Howard, Diane oraz młodsza siostra, Renee. Na wystawie można zobaczyć zdjęcie pięcioletniej Diany, na spacerze z matką i bratem we francuskim kurorcie Touquet. Jest śliczną, starannie ubraną, czarnowłosą dziewczynką.

Mając czternaście lat poznaje Allana Arbusa. Jest zatrudniony jako dekorator w sklepie jej ojca. Ta pierwsza, młodzieńcza miłość przetrwa lata i w kilka dni po swoich osiemnastych urodzinach Diana go poślubia. Stają się nierozłączni, zakładają razem agencję fotograficzną, pracują dla najlepszych magazynów mody- Harper’s Bazaar, New York Times, Seventeen, Glamour. Ale Allan marzy o karierze aktora, Diana o fotografowaniu, „dla siebie“. Najpierw rozpada się ich współpraca, wkrótce potem-związek. Diana zajmuje się sama wychowaniem dwóch córek, Doon i Amy.

Tak na poważnie pracą zawodową "dla siebie"zajęła się dość późno, miała chyba już 38 lat. „ponieważ kobieta spędza pierwszą część swojego życia na szukaniu męża, potem na uczeniu się bycia żoną i matką i tylko to, zajmuje jej tyle czasu, że nie ma go już więcej na robienie czegoś innego”-mówiła.

Gdy decyduje się porzucić pracę fotografa mody, którą wykonuje jedynie „dla pieniędzy” zapisuje się na lekcje do słynnej nowojorskiej fotografki Lisette Model. Jej mistrzem staje się również rosyjsko-żydowski emigrant, wydawca słynnego „Harpeer’s Magazine” Brodowitch, która mawia że „jeśli widzisz coś ,co już kiedyś widziałeś, to nie naciskaj migawki aparatu fotograficznego”. Wiele lat później Diane Arbus powie „ nie fotografujcie niczego, co nie zrobi na was wrażenia takiego jak uderzenie pięścią w brzuch”.

Po rozstaniu z Allanem, który rozpoczyna studia w szkole aktorskiej, Diane zaczyna coraz głębiej wchodzić w swój świat. Interesuje się środowiskiem trawestytów, fotografuje karłów, ludzi o zniekształconych twarzach i ciałach, garbatych, fascynują ją zmarli i sparaliżowani, prostytutki i cyrkowcy. Dniami i nocami przechadza się wokół Times Square i Central parku. Rozmawia tam ze wszystkimi stałymi bywalcami, z bezdomnymi i chorymi na bezsenność. Z kostnicy idzie do nocnego azylu dla bezdomnych na Manhattanie, spędza czas w burdelach i nędznych hotelikach.

Stamtąd pochodzą pokazane na wystawie w Jeu de Paume zdjęcia. Wiele z nich widziałam wcześniej, ale nie wszystkie. Te najpiękniejsze, może najgłębiej nas dotykające zobaczyłam po raz pierwszy na wystawie: wtulony w dużych rozmiarów dominującą nad nim prostytutkę podstarzały mężczyzna, świętujące Halloween pacjentki szpitala psychiatrycznego- o niezwykłej mocy, cieple i czułości.

Nikt tak do końca nie wie, jak udało jej się zrobić tyle niezwykłych zdjęć. Jak przekonywała ludzi, na przykład nudystów, do pozowania? Miała ponoć w sobie coś niezwykłego, wszyscy, którzy ją znali, po prostu chcieli z nią być, każdy chciał ją zatrzymać dla siebie. Obładowana toną materiału fotograficznego, fleszy i statywów, w krótkiej mini spódniczce miała ponoć niezwykły dar słuchania ludzi. Nie było w niej samej żadnych barier, „zrobić zdjęcie, to jakby kogoś uwieść”-mawiała.

Jej zdjęcia mają niezwykłą moc i przesłanie. To wołanie o miłość innego, tolerancję i akceptację ludzkiej "dziwności".

W 1971 roku Diane Arbus popełniła samobójstwo podcinając sobie żyły i przyjmując dużą ilość leków psychotropowych. „Wierzę naprawdę, że są rzeczy, których nikt by nie zauważył, gdybym ich nie sfotografowała”-powiedziała. Mam wrażenie, że ludzi, którzy byli tematem jej zdjęć nie dostrzega się również i dziś.

W wigilijną noc...

2011-12-25T02:26:00.000+01:00

Być w Paryżu i w wigilijną noc nie powłóczyć się po mieście po północy? Na moście Marie prawie pusto, widok na oświetloną Sekwanę zapiera dech w piersiach. W metrze prawie same zakochane pary, albo samotni nieszczęśliwcy, którzy jeszcze nie znaleźli tej jednej jedynej… Dochodząc do mostu Św. Ludwika słyszy się coraz głośniej bijące dzwony katedry Notre Dame. Na moście bezdomny akordeonista przygrywa walce. Jakaś para tańczy w rytm muzyki. Przed katedrą tłumy zakochanych...

W tę najpiękniejszą i najdłuższą w roku noc wigilijną życzę wiernym i przygodnym czytelnikom bloga niezapomnianych i upływających w pokoju Świąt Bożego Narodzenia a w Nowym Roku 2012, jak najwięcej miłości, ciepła i przyjaźni, bo czyż nie tego nam wszystkim najbardziej potrzeba?

Kilka refleksji po festiwalu KinoPolska

2011-12-14T18:06:00.004+01:00

No i pomyliłam się. Zbyt szybko przejrzałam program festiwalu KinoPolska i jakoś umknął mi pasjonujący program polskiego kina współczesnego. A był i udało mi się nawet obejrzeć z tego programu cztery filmy. Każdy w nich, w inny sposób zasługuje na uwagę.

Na zdjęciu podczas otwarcia festiwalu KinoPolska Roman Polański i Jacek Bromski

Ale zacznijmy od początku. Czyli od otwarcia, na którym zjawiły się największe gwiazdy naszego kina. Było to przeurocze spotkanie ludzi, którzy się znakomicie znają i chyba lubią. Był i Roman Polański i Jerzy Skolimowski i Andrzej Żuławski. Zabrakło zapowiadanego Wajdy, ale i tak to cud, że udało się zgromadzić tak zajętych pracą ludzi. Na otwarcie festiwalu wyświetlono „Niewinnych czarodziei” którzy, zaręczam, w ogóle się nie zestarzeli i nikt by się chyba nie zdziwił, gdyby podobny stylistycznie film zrobił ktoś dzisiaj. To był dla mnie film „Z łezką w oku”-przede wszystkim ze względu na Tadeusza Łomnickiego, który pozostanie dla mnie najlepszym aktorem jakiego nosiła ziemia (choć była to chyba jego jedna z pierwszych ról filmowych), Cybulski, Komeda, Skolimowski…i obrazy starej, odbudowującej się Warszawy. Pożerałam wzrokiem dosłownie każdą klatkę filmu. Ogląda się „niewinnych Czarodziei” niczym czarno-białe zdjęcia Doisneau czy Cartier-Bressona, obrazy pełne magii i niedopowiedzenia.

Na dwa pierwsze filmy czyli, „Nazywa się Ki” i „Erratum” nie mogłam niestety przyjść, ale udało mi się obejrzeć cztery pozostałe obrazy. O „Lęku wysokości” Bartosza Konopki już pisałam. Czas na pozostałe.

A więc w kolejności. Rozpocznę może od „Sali samobójców”, który jest filmem bardzo mocnym, trudnym, ale znakomicie technicznie i aktorsko zrobionym. Czy macie znajomych, którzy w tej nowej postkomunistycznej rzeczywistości zatracili się w dążeniu do, jak to się mówi wysokiego „standardu życia”? Bohaterem filmu jest produkt takiej ambitnej pary, Dominik, który właśnie w tym roku ma zdać maturę. Jego ojciec jest doradcą ekonomicznym ministra, matka-dyrektorem komunikacji. Dominik żyje w dobrobycie, niczego mu nie brakuje, kierowca odwozi go do prywatnej, drogiej warszawskiej szkoły, ukraińska opiekunka przyrządza wspaniałe obiady. A poza tym dzieciak jest kompletnie, ale to kompletnie sam, ponieważ odsuwa się od szydzących z niego w szkole kolegów (dość twardy świat prywatnej szkoły), a w domu panuje pustka w sensie dosłownym i przenośnym.

Ale w tych nowych czasach jest już sposób na zabicie pustki, samotności i zajęcie czasu młodemu człowiekowi-tym czymś jest Internet. I tak chłopak trafia do wirtualnego świata, w którym wydaje się być kochanym, akceptowanym, i który po jakimś czasie zaczyna mu powoli zastępować świat realny. Byłam na tym filmie ze swoim czternastoletnim synem, ponieważ wydawało mi się, że może on mu coś powiedzieć o zagrożeniu, jakie niesie ze sobą świat wirtualny. Wyszedł bardzo głęboko poruszony, wręcz zaszokowany filmem. Dla nas obojga był to rodzaj katharsis, przez długie dwie godziny dyskutowaliśmy na temat widzianych obrazów, dobrze że z nim byłam.

Rozmawialiśmy na temat relacji miedzy rodzicami i dorastającymi dziećmi , o miłości, o zaspokajaniu potrzeb psychicznych. Przez jakiś czas to nawet miałam spore wątpliwości, czy na taki film wolno mi było się z nim wybrać, ale dziś z perspektywy kilku dni uważam, że to był znakomity moment dla nas obojga. Z tym, że film ten nie ma nic wspólnego ani z Hamletem, ani z poszukiwaniem tożsamości, ale jest o patologii i toksyczności zajętych sobą rodziców, którzy zatracili się w zaspokajaniu własnych ambicji, pozostawiając na uboczu potrzebujące ich pomocy dziecko, dojrzewającego Dominika. Film pod każdym względem niezwykły.

O „ Galeriankach” napisano już tyle, że nie ma chyba większego sensu, żebym się w tej sprawie wypowiadała. Może dodam jedynie, że spotkanie po projekcji z autorką filmu Katarzyną Rosłaniec, wywołało wiele reakcji, bardzo zresztą rozmaitych, ale może najciekawsza z nich, to uwaga, że jest to film nie o prostytucji młodych dziewcząt, ale o kryzysie rodziny. I chętnie się pod tym podpiszę. Zresztą o tym były również pozostałe filmy. I wygląda na to, że jest po prostu źle, a nawet bardzo źle, tak jakby społeczeństwo straciło punkty odniesienia, zarówno ci na samej wierchuszce drabiny społecznej, jak i ci na dole.

I wreszcie, jak gdyby na przekór naszym czasom, gdzie wszystko musi błyszczeć, być tanie i łatwo dostępne „Breughel- młyn i krzyż”-Lecha Majewskiego. Film ten zapowiedziała jego dystrybutorka we Francji. Wejdzie dosłownie za kilka dni na ekrany kin paryskich. Film magiczny, trudny do opisania słowami, ale którego realizacja wymagała wielu lat bardzo ciężkiej pracy. Polecam każdemu, nawet tym, którzy za Brueglem nie przepadają.

Reżyser filmu, Lech Majewski spotkał się z widzami po projekcji i odsłonił odrobinę tajemnice produkcji. Breughel, jak wiadomo, bardzo realistycznie malował postaci i ich kostiumy. Problem polegał na tym, że farby stosowane w XVI wieku dziś już niestety nie istnieją i aby uzyskać odpowiednie kolory, trzeba było uciekać się do babcinych metod, czy po prostu gotować łuski z cebuli czerwonej i białej.

Obrazy Breughla są niejako schizofreniczne. Bardzo dokładnie, precyzyjnie odtwarzane postaci i kompletnie surrealistyczny pejzaż-gdyż jak wiadomo, mieszkał on w zupełnie płaskiej Flandrii.

Natomiast-opowiadał Lech Majewski-gdy rozpoczęli zdjęcia, to okazało się, że kamera, nawet, jeśli dekoracje i obecne na planie postaci odpowiadają całkowicie wzorowi, filmuje zupełnie płaski obraz, w niczym nie odzwierciedlający planów namalowanych przez Breughla. „kamera to perspektywa renesansowa”-to jedno oko, które rozchodzi się we wszystkie strony. Bruegel zbudował swój obraz z siedmiu wykluczających się nawzajem perspektyw, są to tunele przestrzenne a szwy tych perspektyw zasłonił ludźmi.”-mówił Lech Majewski. Perspektywa wchodzi z góry i z dołu, z lewej i z prawej strony. Breughel stworzył perspektywę fizjologiczną”-wyjaśnił reżyser filmu.

Obraz genialnego malarza odtworzył równie genialny realizator. Więcej o tym filmie pisać nie będę, trzeba go po prostu pójść i obejrzeć samemu.

Nie wiem jeszcze jakiego wyboru dokonało jury festiwalu KinoPolska, które miało ogłosić, który z sześciu proponowanych współczesnych obrazów jest najlepszy. Nie wiem również jaka była decyzja publiczności. Była to chyba zarówno dla jednych jak i drugich bardzo trudna decyzja do podjęcia.

Festiwal jest dziełem Polskiego Instytutu Kultury w Paryżu. Merci et chapeau bas!

A ja już czekam na przyszłoroczny. Co w przyszłym roku zostanie pokazane w Paryżu?

"Lęk wysokości" Bartosza Konopki na festiwalu KinoPolska

2011-12-11T18:46:00.001+01:00

Najważniejszy w życiu jest czas bezinteresownie poświęcony drugiej osobie. Miałam wielkie szczęście w dzieciństwie mieć taką osobę blisko mnie, był nią mój ojciec. Spędzałam z nim każdą wolną chwilę wywołując nocami zdjęcia, grając na fortepianie, jeżdżąc na łyżwach, reperując samochody czy majsterkując. Taki czas spędzony razem buduje i daje na całe życie wiarę w siebie. A ponieważ tak jak nie sposób jest oddzielić sztukę od swojego własnego życia, tak samo nie sposób oglądanych dzieł sztuki czy filmów analizować nie myśląc o własnych doświadczeniach.

„Lęk wysokości” Bartosza Konopki, który przedwczoraj obejrzałam na paryskim festiwalu Kinopolska zadedykowany jest „tacie” i oparty na osobistym doświadczeniu realizatora, który przez dwanaście lat zmagał się z chorobą psychiczną ojca. Ale jest pięknym, uniwersalnym, niezwykle wzruszającym obrazem szukania wzajemnej relacji, walki syna o utrzymanie kontaktu z „uciekającym mu” ojcem.

Film rozpoczyna się sceną, w której syn szpera po mieszkaniu ojca, brudnym, zapuszczonym, nie sprzątanym od wielu lat. Wszędzie walają się tony książek, gazet i śmieci. Czołowe miejsce zajmuje w tej przestrzeni telewizor, do sufitu przymocowane są dziesiątki pilotów, które dyndają na długaśnych sznurkach. Ojciec trafił do szpitala psychiatrycznego gdzieś daleko od Warszawy. Gdy syn zjawia się tam, żeby go odwiedzić, ten nie chce nawet z nim rozmawiać, prosi tylko o przyniesienie mu pary skarpetek „Tylko tyle?”-pyta syn.

Syn jest telewizyjną gwiazdą, nowoczesnym polskim człowiekiem sukcesu mieszkającym na nowo zbudowanym luksusowym osiedlu, z piękną żoną. Ojciec, człowiekiem przegranym, który utracił chęć do życia, który nie potrafi się w tej nowej rzeczywistości odnaleźć.

Właściwie to od samego początku zastanawiałam się, co się stało, jakie były źródła jego choroby, jego „odstawania”. I właściwie nie musiałam zbyt długo szukać. Bartosz Konopka zrobił wspaniały film o ogromnej przepaści, pomiędzy młodym, ultra dynamicznym, pracującym na swój sukces, dobrze zarabiającym pokoleniem a generacją ich rodziców, żyjących często na finansowym i życiowym marginesie, pokiereszowanych życiem, połamanych doświadczeniami. Nie tylko o chorobie.

Trudno powiedzieć w którym momencie życie ojca Tomka załamało się, mamy na to kilka śladów-zdradzająca żona, rozpad rodziny…ale to tylko tyle. Bartosz Konopka nie wpadł w pułapkę opowiadania o polskiej historii ostatnich lat i chyba lepiej.

Na kilku filmach nagranych w dzieciństwie Tomka widzimy jak ojciec się nim zajmuje, jak razem wspinają się po górach, spędzają razem czas. I dla mnie, to właśnie te szczęśliwe chwile z dzieciństwa, powodują, że Tomek nie kapituluje przed wszystkimi trudnościami, jakie nie tylko tkwią w nim samym, ale które również na każdym kroku robi mu ojciec, który ucieka z psychiatryka, podpala mieszkanie sąsiadów, barykaduje się, nie mówi…Syn szuka klucza i w końcu, po wielu chaotycznych próbach udaje mu się z nim znaleźć, choćby na jakiś czas, porozumienie.

Jest w tym filmie scena, w której syn przypadkowo włącza jedną, spośród setek nagranych przez ojca, kaset wideo. Na ekranie telewizora widać nagle jego własną telewizyjną twarz. Czy ojciec, pozornie obojętny na to, co działo się z synem nagrywał wszystkie jego reportaże?

Po projekcji odbyła się pasjonująca dyskusja z reżyserem filmu Bartoszem Konopką. W Paryżu rozpoczyna się międzynarodowa kariera tego filmu, tu we Francji ma siedzibę dystrybutor. Życzę mu wielu sukcesów, jest lepszy od dziesiątek obrazów, które miałam okazję ostatnio oglądać (między innymi od potwornie nudnej i schematycznej „Rzeźni” Polańskiego. Trzymam kciuki za "Lęk wysokości"!

Casanova i ukochanie wolności w BNF

2011-12-08T13:16:00.000+01:00

W lutym 2010 roku, francuski minister kultury, Frederic Mitterand podpisał umowę w sprawie zakupu dla francuskiej Biblioteki Narodowej rękopisu „Historii mojego życia” Giacomo Casanovy. Przed kilkoma dniami, BNF wystawiła po raz pierwszy na światło dzienne zakupiony manuskrypt, a wydarzeniu temu towarzyszy niezwykła wystawa poświęcona życiu i przygodom podróżnika, uwodziciela i pisarza. Bowiem Giacomo Casanova to nie tylko, jak go często karykaturowano, „pies na kobiety”- ale pisarz, znakomity obserwator, podróżnik i uczestnik niezwykłego okresu w historii Europy, czasu Oświecenia.

Pochodził z Wenecji, tam się urodził i często, na tyle na ile mógł i mu pozwalano-powracał. W Padwie przywdział mniszy strój, później mundur wojskowego, ale uwolnił się z niego i otworem stanęła mu już cała Europa. Przebywał na dworach władców europejskich (najczęściej poszukując pracy), pomieszkiwał w Rzymie, Wiedniu, Pradze, Petersburgu, Warszawie, Paryżu, Konstantynopolu, Amsterdamie i Stuttgarcie i jeszcze wielu innych miastach Europy. Przemieszczał się, czym się dało, przesiadając się z powozów na krzesła do noszenia, ciągle w biegu, ciągle w pędzie. Jak gdyby bał się uciekającego życia. Żył, jak gdyby każdy dzień był ostatnim w jego życiu. Przyjaźnił się z największymi muzykami Europy, z Mozartem i Vivaldim. Z malarzami-Tiepolo, Fragonardem, Guardim.

Był niezwykle uzdolnionym uwodzicielem kobiet, przystojny-miał blisko 1.90m, elokwentny, dowcipny, ale nade wszystko niezwykle czuły i troskliwy wobec swoich kochanek. Ubierał je, dbał o nie, ale tak naprawdę cenił sobie przede wszystkim wolność, totalną wolność, gdzie nie było miejsca ani na trwałe związki ani na jakąkolwiek moralność.

Przez wiele lat obraz Casanovy spłycano, pokazując go jako podstarzałego satyra, z pamiętników tłumaczono jedynie najbardziej pikantne fragmenty. Do dziś nie doczekaliśmy się, o ile mi wiadomo, kompletnego wydania tego dzieła w języku polskim. A pisał znakomicie, potrzeba by nam było Boya-Żeleńskiego, żeby wydobyć z tego dzieła elegancję XVIII-wiecznego języka w jakim była pisana „Historia mojego życia”

Kilka słów o wystawie. Składa się ona z dziesięciu „obrazów”. W jednej z sal szczegołowo udokumentowany został pobyt Casanovy w Warszawie, gdzie zatrzymał się w drodze z Rosji. U Stanisława Augusta Poniatowskiego szukał pracy, jako sekretarz, albo w ogóle jakiegokolwiek zajęcia. Jest bez grosza, co prawda nie pierwszy i nie ostatni raz, ale ta sytuacja uniemożliwia mu zawieranie, jak pisze „bliższych znajomości” i korzystanie z życia. W Warszawie spędza więc czas przede wszystkim z nudy i braku pieniędzy - w bibliotece(!). Pechjednak chce, że któregoś wieczoru w teatrze, zostaje znieważony przez księcia Branickiego, pułkownika huzarów, poszło ponoć o jakąś Włoszkę, więc nie wahając się zbyt długo, wyzywa Polaka na pojedynek.

W dniu pojedynku, który Giacomo opisuje w szczegółach, Branicki pojawia się u niego powozem zaprzężonym w sześć koni, w asyście huzarów, czterech służących, wysokiej rangi wojskowego i lekarza. Spektakl zapowiada się więc niezwykły, tym bardziej, że będzie się odbywał w pięknym ogrodzie-( w Łazienkach ?). Wybierają pistolety. Casanowa jest lekko ranny w rękę, natomiast rana Branickiego jest dużo poważniejsza. Jego przyjaciele rzucają się na Włocha, ale w jego obronie staje sam poszkodowany, krzycząc, że mają uszanować szlachcica i sugeruje mu ucieczkę. Casanova ukrywa się w zakonie. Pojedynek z Branickim dodaje mu wigoru, romansuje z polska księżniczką „Potoską”, a po drodze jeszcze uwodzi dwie chłopki. W końcu jednak robi się wokół niego tyle hałasu, że król Staś wręcza mu tysiąc dukatów i prosi o opuszczenie kraju. Zniesmaczony Casanova wyjeżdża z Warszawy. Ot, taki był polski epizod naszego podróżnika. Napisał nawet dzieło o Polsce zatytułowane „ Istoria delle turbulenzo della Pologna 1774”, ale nie wiem, czy zostało ono kiedykolwiek przetłumaczone ma nasz język.

W Wersalu, w 1750 roku spotyka 47-letnią wówczas Marię Leszczyńską, która wydaje mu się „stara i zdewociała”, natomiast zachwyca się urodą jej męża, Ludwika XV, któremu skądinąd podrzuca młodociane panienki do królewskiego burdelu zwanego „ parkiem jeleni”.

Był uwodzicielem, pisarzem i podróżnikiem, bywał oszustem (sprzedawał przepisy na kamień filozoficzny, a nawet donosicielem (opłacanym od 1780 roku przez policję, ale jego donosy chyba nie były najlepszej jakości, gdyż dość szybko ze stałej pensji zamieniono umowę z nim za opłatę „od donosu”.

Miał, jak obliczają historycy zajmujący się tą barwną postacią, 122 kochanki i kilku kochanków (choć wolał zdecydowanie kobiety), od najprostszych oberżystek do najbardziej wyrafinowanych księżniczek. Dorobił się nawet całego pułku dzieci ale, jak twierdzą historycy, to było nic w porównaniu z dokonaniami polskiego króla Augusta (384 bękartów!-dowiadujemy się na wystawie).

Był osiemnastowiecznym wzorem wolnego, światłego, ciekawego świata człowieka. Wystawa w BNF to próba wyjęcia go ze schematycznych ramek, w jakie upchnął go nasz przemoralny, bogobojny, ograniczający wyobraźnię i swobodę świat. Giacomo Casanova był Wenecjaninem, ale stał się zwierciadłem XVIII-wiecznej Europy. Pisał po francusku, czyli wybrał język, którym posługiwała się ówczesna Europa.

I jeszcze jedno. Niezwykła jest sama historia rękopisów, które w ostatniej chwili ratuje ktoś z bombardowanego w 1945 roku Drezna i wywozi do Wiesbaden. Wystawa potrwa do 12 lutego 2012 roku w Bibliotece Narodowej.

Fotograficzne zabawy na Polach Elizejskich

2011-12-07T23:54:00.000+01:00

Miałam pisać o dziesiątkach wystaw, które właśnie teraz można obejrzeć w Paryżu, o atmosferze Świąt, o francuskim Casanovie, który jest bohaterem ekspozycji przygotowanej przez Bibliotekę Narodową, i o wczorajszym, uroczystym otwarciu Festiwalu Filmu Polskiego, na którym pojawili się Roman Polański, Jerzy Skolimowski i Andrzej Żuławski, i gdzie pokazano nieśmiertelnych "Niewinnych czarodziei"... ale zanim o tym wszystkim opowiem, pokażę kilka zdjęć, które zrobiłam spacerując dziś późnym wieczorem po Polach Elizejskich. W tym roku zabłysnęły one feerią kolorów i świateł. Dla amatorów fotografowania to prawdziwy raj. A oto kilka z nich...

Pomarańczowa Alternatywa i jej genialny twórca, major Fydrych w Paryżu

2011-11-28T15:46:00.006+01:00

Co tu się oszukiwać, nie jesteśmy narodem filozofów, nic nie wnieśliśmy do europejskiego dziedzictwa w dziedzinie architektury niewiele do malarstwa, jeszcze mniej do literatury. Nie sprawdziliśmy się ani jako bankierzy ani jako naukowcy, nie za bardzo daliśmy się poznać jako artyści. To wszystko wyłazi niczym palce z dziurawych butów, gdy spojrzymy na promocję naszej kultury w Paryżu, która kręci się wokół kilku nazwisk i promuje w sposób mniej lub bardziej udany wiecznie tego samego Chopina (cały ubiegły rok), albo Marie Curie-Skłodowską czy też Czesława Miłosza (cały ten rok), którzy i tak dla wielu Francuzów są postaciami bardziej znad Sekwany niż znad Wisły… I pewnie coś w tym jest, jako że ci pierwsi przeze mnie wymienieni, dopiero w Paryżu znaleźli klimat i warunki do rozwoju, a wielu Francuzów uważa ich po prostu za swoich ziomków.

Nieco lepiej było kiedyś z filmem, ale naprawdę baardzo dawno temu. Na zapowiadany na grudzień przez Instytut Kultury Polskiej Festiwal filmowy zaproszono trójkę reżyserów, Wajdę, Polańskiego i Skolimowskiego ze wszystkimi ich nieśmiertelnymi produkcjami. I nie umniejszając ich ogromnych zasług dla rozsławiania Polski za granicą, zupełnie na marginesie, obliczyłam średnią wieku naszych trzech najwybitniejszych, zaproszonych na festiwal filmowców i wyszło mi… 78,6 lat! Ale może nie jestem za mocna z matematyki...Na szczęście, wyświetlonych zostanie jednak... kilka filmów z ostatnich lat! Nasz honor uratują m.in "Galerianki"!

Ale przechodzę do tematu, który zainspirował niniejsze dywagacje. Otóż są moim zdaniem dziedziny, w których mamy się niewątpliwie czym pochwalić. Jedną z nich, to teatr, ciągle obecny na wszystkich scenach europejskich (Lupa, Warlikowski, Jarzyna, Biuro Podróży czy wrocławski ZAR) a drugą dziedziną, w której przodujemy, to są nasze dokonania w dziedzinie…myśli rewolucyjnej, które są, unikalnymi, ciekawymi i inspirującymi pomysłami "Made in Poland".

Tę refleksję zrodziła wizyta w miasteczku „zbuntowanych”, które w Paryżu rozłożyło swoje namioty w dzielnicy biznesu i banków, czyli w „La Defense” a zachęcili mnie do niej Francuzi, napotkani w alternatywnej galerii sztuki, znajdującej się w samym centrum Paryża, „Rivoli 59” na ulicy o tej samej nazwie, do której przed kilkoma dniami zawitał Major Fydrych i jego Pomarańczowa Alternatywa. Nie wiem, czyj był to pomysł, ale pokazanie tego zjawiska właśnie teraz, w chwili, gdy cała młoda Europa burzy się na panujący establishment-sposobu w jaki nasi wrocławianie- skutecznie, pacyficznie i z humorem- radzili sobie z władzą, wydaje mi się pomysłem znakomitym!(Brawa dla osoby, który popierała ten projekt w Instytucie Kultury!)

Czym jest Pomarańczowa alternatywa, nikomu chyba wyjaśniać nie trzeba. Utworzony po wprowadzeniu stanu wojennego ruch protestu społecznego, którego twórcą i ideologiem jest do dziś Waldemar Fydrych (zwany popularnie „Majorem”) czerpała z wielu ruchów artystycznych takich jak dadaizm, surrealizm czy sytuacjonizm organizując całą serię happeningów, malując na ścianach domów graffiti w formie krasnali na śladach po farbie, którą komuniści zamalowywali antykomunistyczne napisy. Ten niewinny, śmieszny krasnal, w pomarańczowej czapeczce i z kwiatkiem w ręku stał się przez długie lata symbolem oporu wobec opresji reżimu. Ponoć, jak twierdzi Michał Ogórek, pomarańczowy krasnal musiał się narodzić, gdyż był on tak absurdalny, jak absurdalne było nasze życie w drugiej połowie lat osiemdziesiątych.

Na ul. Rivoli jest więc wyjątkowa, unikalna okazja spotkania i poznania mitycznego twórcy Pomarańczowej Alternatywy a ponadto obejrzenia całej masy filmów, zdjęć i dokumentów. Na przykład jednego z happeningów noszącego tytuł „rząd struga wariata” gdzie przez czterdzieści dobrych minut grupa ludzi struga wiklinowe kijki…z kolei podczas innego happeningu, młodzież maszeruje przez miasto w koszulkach z napisami „koniec u Upałami” a podkreślone przeze mnie u, w wypadku pojawienia się policji, zasłaniał młodzieniec koszulką z kwiatkiem…

Pomarańczowa Alternatywa to feeria pomysłów, błyskotliwych, pacyficznych ale pokazujących jak można być niepokornym bez stosowania przemocy. Może być to wspaniały wzór dla „zbuntowanych” z dzielnicy la Defense. Czy będzie?

Milcz i przebacz!

2011-11-17T12:09:00.006+01:00

Jest to historia chłopca urodzonego w skrajnie katolickiej, arystokratycznej, francuskiej rodzinie. Takie pochodzenie otwiera wszystkie drzwi, jest gwarancją znakomitego wykształcenia i kariery. Jego ojciec- założyciel potężnej prawicowej, wrogiej integracji z Europą, francuskiej formacji politycznej Ruch dla Francji, kandydował na urząd prezydenta, ale podczas całej swojej kariery politycznej podkreślał, że jego największym życiowym osiągnieciem jest rodzina.
Ma pięcioro dzieci, matka jest silnie praktykującą katoliczka, posiłki w rodzinnym domu rozpoczynają się od dwudziestominutowej modlitwy, każdy członek rodziny ma własnego spowiednika, kościół jest w tym domu najwyższym autorytetem moralnym. Panuje powszechne przekonanie, że dom Philippa de Villiers jest dla wszystkim ideałem, wzorem do naśladowania, miejscem, w którym kultywuje się najwyższej wartości ideały moralne…

I nagle, przed pięcioma laty, cały ten świat się sypie. 22-letni syn Philippa de Villiers, Laurent wnosi do sądu skargą na starszego o sześć lat brata, Guillaume’a o to, że w dzieciństwie był przez lata jego ofiarą, ofiarą gwałtu. Swoje zeznania popiera dokumentami świadectwami . W grudniu 2010 roku, po pięciu lata zawirowań, sąd umarza sprawę. Brat, oraz cała rodzina zaprzeczają zeznaniom Laurenta, ojciec twierdzi, że jego syn jest chory psychicznie, że zmyśla, że nic takiego się nigdy nie wydarzyło…

Ale Laurent nie daje za wygraną. Przed kilkoma dniami ukazała się napisana przez niego autobiograficzna książka „Milcz i przebacz” . Jej tytuł to odpowiedź, jakiej udzieliła Laurentowi matka, gdy opowiedział jej o tym co robi mu brat. Laurent wspominając rzadki moment szczerości między nim a matkę przytacza to, co wówczas od niej usłyszał: „to się zdarza we wszystkich rodzinach-milcz i przebacz”. Ona już wcześniej o wszystkim wiedziała, ale nie reagowała-pisze Laurent. Reakcja ojca? „To, co dzieje się między Tobą i Twoim bratem-mnie nie obchodzi”. Obchodzi go i jest to widoczne na każdej stronie książki, jedynie kariera polityczna i zachowanie pozorów szczęścia rodzinnego za wszelką cenę.

Książki Laurent de Villiers nie znalazłam na półkach z literaturą, ale w dziale psychologicznym, wydaną przez znakomitą francuską oficynę wydawniczą, Flammarion. Nie wyczuwa się w tej opowieści autobiograficznej potrzeby odwetu na bracie, ale wewnętrzny przymus zaświadczenia o prawdzie. To co najtrudniejsze, pisze autor, to nie gwałt zadawany mu przez brata, ale opuszczenie jakiego doświadczył ze strony całej rodziny, która nigdy nie chciała go wysłuchać, oskarżała o kłamstwo i robiła wszystko, żeby zamilkł. Laurent opisuje, jak po wyjeździe do Stanów Zjednoczonych, gdzie założył rodzinę i obecnie mieszka, ojciec przyjechał, aby wymóc na nim wycofanie sprawy z sądu. Laurent się zgodził, ale pod jednym warunkiem, że dojdzie do konfrontacji, że o sprawie dowie się cała rodzina, że nie zamiecie się jej pod dywan. Ojciec się na to zgodził. Ale niebawem, Laurent dowiedział się, że ojciec kłamał a wycofanie przez niego sprawy z sądu jest równoważne z przyznaniem się do kłamstwa. Nie tak się przecież umawiali, czuje się oszukany przez ojca.

Laurent nie utrzymuje obecnie żadnych kontaktów z rodziną, która go odrzuciła, za to, że nie zgodził się na hipokryzję, na kłamstwo. Dochody ze sprzedaży książek zostaną przekazane na potrzeby Stowarzyszenia ochrony dzieci.

O sztuce fotografowania czyli Paris Photo 2011

2011-11-17T01:03:00.001+01:00

Albarran Cabrera Rambla Catalunya, Barcelona

Dla zakochanych w fotografii artystycznej, listopad to najlepszy moment na odwiedzenie Paryża. W ubiegły weekend, odbywały się tu jedne z największych na świecie targów fotograficznych Paris Photo 2011. W porównaniu w rokiem ubiegłym, ilość galerii biorących w nich udział wzrosła do tego stopnia, że trzeba było je przenieść z miejsca, w którym tradycyjnie odbywały się od lat, czyli z Carrousel du Louvre do lewego skrzydła Grand Palais. Na marginesie, ku rozpaczy właścicieli galerii, gdyż okazało się że nadmierna ilość światła, która przedostawała się w ten weekend przez przeszklony dach sali wystawienniczej była zabójcza dla fotografii. Ponadto, odbywały się i trwają jeszcze do dziś dziesiątki innych wystaw, przeglądów i wiele z nich będzie jeszcze otwarta przez najbliższe tygodnie a nawet do stycznia.

Lita Albuquerque i Jean de Pomereu

Dla kompletnego ignoranta i amatora w dziedzinie fotografii takiego jak ja, oglądanie artystycznych wizji utrwalonych na światłoczułym papierze przypomina błądzenie Minotaura po zaprojektowanym przez Dedala labiryncie. Dużo łatwiej było rozeznać się w pracach starych mistrzów w epoce, w której nie było jeszcze Photoshopu, a artyści operowali jednie filmem i światłem. Dzisiaj, bardzo trudno jest z pewnością stwierdzić, na ile zdjęcie swój sukces zawdzięcza talentowi artysty a na ile najnowszej wersji Photoshopu. Odnoszę wrażenie, że żadnej innej dziedziny sztuki, rozwój technologii nie przeobraził do tego stopnia, zarówno w zakresie używanego sprzętu jak i procedur wywoływania i prezentacji.

Jednak widoczy jest wyrażny wpływ wszystkich kierunków w nowoczesnego malarstwa, ale może najbardziej pop-artu, poezji wizualnej, minimalizmu, hiperrealizmu. Dość łatwo się je wychwytuje.

Eric Neveu , France

W tym roku przestraszyłam się tłumów oraz natłoku obrazów i zrezygnowałam z odwiedzenia Grand Palais, odpadło mi dzięki temu 137 galerii i to tych najlepszych, ale nie żałuję. Obejrzałam trzy inne paryskie targi fotograficzne, które odbywały się w różnych punktach miasta, dając również obraz tego co w tej dziedzinie sztuki najciekawsze.

Na pierwszym z nich, zaledwie trzy kroki od Grand Palais, w Espace Cardin, prace wystawiało 35 galerii. Ogromna rozmaitość tematyki, technik, światów, wyobraźni artystów. Trudno więc określić czy też wychwycić najnowsze tendencje, ale jedno jest pewne. W przeciwieństwie do tego, co głoszą niektórzy, zdjęcia nie są jeszcze ciagle robione tylko iphonem, wręcz przeciwnie, najczęściej nie są to ujęcia „ decydującej chwili” jak mawiał Cartier Bresson, ale są to potężnie wykoncypowane, wyreżyserowane i zaplanowane kreacjami. Oto kilka z nich:

Ellen Kooi, Holandia

Eric de Ville, Belgium

A z drugiej strony, bardzo wysoką cenę ma klasyczna, bardzo prosta, oparta na dobrym ujęciu i kompozycji, najczęściej czarno-biała fotografika. Bodajże dzień przed salonem świat obiegła informacja, że za prace niemieckiego artysty Andreasa Gurskiego zapłacono niebagatelną sumę 4 mln dolarów. A było to zdjęcie Renu, kilka horyzontalnych, ciągnących się w nieskończoność linii…zielony pas trawy, srebrno-szary pas wody, znów pas zieleni i szare, ciężkie chmury…Ale przyznam się, że po obejrzeniu innych prac tego artysty, wcale się nie dziwię, że są chętni, aby zapłacić za nie miliony…

Tobias Weisserth, Niemcy

Drugim miejscem, które widniało na mojej liście był przekształcony w halę wystawiennicza zwyczajny samochodowy parking, wynajęty przez organizatorów w gejowsko-artystycznej dzielnicy Marais. Zaskakujący dobór galerii i artystów. Nie będę się wdawała w szczegóły, ale faktycznie, tak jak zapowiadano, niektóre a nawet wiele pokazanych prac wywoływało nawet na mnie spore wrażenie i niekoniecznie przyjemne. Sceny uprawiania miłości przez gejów, akty męskie i kobiece w dziesiątkach póz, ujęć i formatów…

Praca Thomasa Malaendera pokazywana w Nofound photo fair

Podobnie jak w ubiegłym roku, odwiedziłam natomiast Belleviloise - Paris Photo Off i serdecznie polecam. Jest to miejsce szczególne, może dlatego, że jeszcze nie do końca skomercjalizowane. Galerie biorące udział w targach są wybierane pod kątem jakości artystycznej prac a ciekawych propozycji było wiele. Jak już wspomniałam, wybór kierunków, tematów, technik jest tak ogromny, że trudno, aby wszystko nam się podobało. Jest to bardzo sprawa bardzo indywidualna. Osobiście oczarowały mnie prace dwóch artystów –Hiszpana- Albarrana Cabrery, nawiązujące troszkę do tradycyjnej czarno-białej fotografiki wielkich mistrzów Doisneau czy Bresson-Cartiera i jeszcze wielu innych oraz kolejna rewelacja –unikalny, niezwykle piękny świat południowoafrykańskiego fotografa, Graeme Williamsa, troszkę reporterska, ale pełna poezji wizja.

Graeme Williamse, RPA

Pozostałe zdjęcia z wystawy w Bellevilloise można obejrzeć tu.

I jeszcze jedno zdanie-o cenach. Gdy zupełnie nieświadomie przyznałam się właścicielce galerii, że wybrany przeze mnie kadr kosztuje aż 2700 euro, spojrzała na mnie ze zdziwieniem, „ależ to bardzo tanio”-czym ja byłam nieco zaskoczona, w końcu to znowu nie była aż tak symboliczna cena. Ale miała rację. Prace poczatkujących fotografików można kupić „tanio”, w granicach 1- 5 tys. euro. A później ceny idą już tylko w górę…do 4 mln.

A oto lista wystaw fotograficznych otwartych aktualnie w Paryżu i z pewnością wartych obejrzenia...

Castellucci kontra katolicy czyli o granicach artystycznej wolności

2011-11-06T22:03:00.000+01:00

Od mniej więcej dwóch tygodni paryski świat teatralny elektryzuje burza wokół spektaklu włoskiego reżysera Romeo Castollucciego zatytułowanego „O twarzy. Wizerunek syna Boga”. Jest to opowieść o starym chorym, nietrzymającym kału ojcu i opiekującym się nim synu. Potężną drakę wszczęło środowisko francuskich tzw. katolickich integrystów czyli stowarzyszenie Civitas i Francuska Odnowa, nie dopuszczając czy też przerywając przedstawienie przy pomocy protestów, krzyków, śmierdzących jajek i bomb rzucanych w kierunku widowni. Była to reakcja na bluźniercze, ich zdaniem, przedstawienie włoskiego reżysera, podczas którego na twarz Chrystusa malowaną przez Antonello de Messina rzucane są kamienie i brunatna farba, która symbolizuje w tym przedstawieniu ekskrementy. Protestujący katolicy twierdzili, że w przedstawieniu w twarz Chrystusa rzuca się po prostu gównem-Castellucci temu zaprzeczył-używa tylko farby, takiej samej, jakiej używają dzieci w szkole.

Ponieważ konflikt wokół przedstawienia odbywał się przed i wewnątrz budynku Teatru Miejskiego, natychmiast włączyły się w to władze miasta potępiając integrystyczne, fanatyczne, faszyzujące-ich zdaniem- środowiska katolickie, które próbują ograniczyć artystyczną wolność, wolność słowa i zdobycze francuskiego Oświecenia. Włączyły się również z poparciem dla Castellucciego środowiska intelektualistów, podpisywano w jego obronie petycję.

Akcje francuskich katolików potępił nawet arcybiskup Paryża, Andre Vingt-Trois, zrzucając odpowiedzialność za przemoc na ruch lefebrystów oraz twierdząc , że organizujący protesty przed teatrem nie reprezentują wszystkich katolików a „prawdziwa wiara nigdy nie powinna być wymuszana siłą.”(…)” To, że mają dobre intencje bynajmniej nie oznacza, że mają rację”. Jesteśmy w obliczu ludzi, którzy organizują się po to, aby manifestować przemoc i aby pisano, co się zresztą stało, o nich a gazetach”-powiedział arcybiskup Paryża w katolickim dzienniku „La Croix”.

Miałam ostatnio okazję zobaczyć przedstawienie przy okazji wrocławskiego festiwalu Dialog, ale na nie nie poszłam. Nie jest to mój teatr, nie znoszę w teatrze estetyzowania dla estetyzowania, potwornej brutalności, którą przepełnione są wszystkie jego spektakle a ponadto podejrzewam, że za pozorną chęcią „pokazania upadku piękna”-jak tłumaczył się w prasie francuskiej reżyser, kryje się po prostu narcystyczna, nieokiełznana chęć wywołania efektu na widzach. Uważam go po prostu za kabotyna i nikt mnie nie przekona, że tak nie jest. Sprawa teatralnego gustu i tyle.

Ale wczoraj pojechałam z ciekawości do centrum „104”, mieszczącego się na obrzeżach Paryża, w 19 dzielnicy, do którego z centrum miasta, od 2 października przeniesiono przedstawienia Castelluciego. Bilety były oczywiście wszystkie wyprzedane, drzwi pilnowało kilkunastu szerokich w barach cerberów. I przeżyłam szok. Bo chyba od czasu stanu wojennego, gdy władze komunistyczne przygotowywały się do walki z manifestantami po stanie wojennym nie widziałam takiej ilości policyjnych wozów i ciężko uzbrojonych policjantów. Wzdłuż wszystkich okolicznych ulic stały radiowozy. Tymczasem na małym placyku, z kilkoma chorągiewkami w dłoni śpiewało religijne pieśni kilkanaście osób. I to mieli być ci groźni ekstremiści? Mieli w dłoniach sztandar „Jesteśmy Chrześcijanami i jesteśmy z tego dumni”. Ich protest wydał mi się śmiesznie słaby, żaden w porównaniu z siłami policyjnymi i obstawą, jaką zastosowano w obronie przedstawienia Castellucciego. W obronie wolności artysty.

Po powrocie do domu przeczytałam kabotyńską deklarację włoskiego reżysera, który „odpuszcza tym, którzy nie dopuszczali, aby mogło odbyć się jego przedstawienie, bo nie wiedza co czynią…”. Obejrzałam też na you tube fragmenty przedstawienia, podczas którego młodzi chłopcy rzucają kamieniami w twarz Chrystusa.

Jestem o kilometry drogi świetlnej odległa od jakiegokolwiek katolickiego fundamentalizmu, niezwykle ważna jest dla mnie wolność słowa, prawo artysty do wolności wypowiedzi, ale parafrazując zasadę wedle której żyją i którą wpoili we mnie Szwajcarzy, nasza wolność kończy się tam, gdzie zaczyna się wolność drugiego człowieka. Czy wiedząc, że osoba Chrystusa jest dla milionów ludzi przedmiotem kultu i miłości, nie powinna być jednak pod ochroną? A gdyby tak kamieniami, i symbolizującymi ekskrementy płynami rzucano w postać kogoś mi bliskiego, kochanej osoby, idola, mistrza, czy zareagowałabym inaczej?

Jakie są granice artystycznej wolności? Czy skoro Bóg nie istnieje, to wszystko jest dozwolone?-jak pytał Dostojewski.

Weekend w Paryżu (5-6 listopad)

2011-11-05T11:15:00.001+01:00

Mimo, że nie zanosi się w ten weekend na jakąś rewelacyjną pogodę, to czy tak naprawdę pogoda ma jakieś znaczenie w obliczu tylu niesamowitych wydarzeń, które na nas czekają w ten weekend?

Nomen-omen przynajmniej dla mnie, festiwal fotografiki kulinarnej. Dowiedziałam się, że nie tylko sztuka kulinarna, ale nawet fotografika kulinarna jest już dziedziną sztuki samą w sobie. W Paryżu do 13 listopada trwa festiwal, podczas którego odbywają się prezentacje zdjęć 123 profesjonalnych fotografików, o tematyce kulinarnej w pieciu miejcach(Bercy Village, Espace Mobalpa, restauracja La Coupole) oraz w kilkunastu galeriach sztuki, piekarniach a nawet…księgarniach. Małe polonikum, w oficjalnym konkursie jako jedyna bierze udział Polka, Paulina Jakobiec. Zainteresowanych odsyłam na stronę : http://www.festivalphotoculinaire.com/index.php?langue=fr

(informacje są dostępne również w angielskiej wersji językowej.

Inne wydarzenie bliskie naszej polskiej sztuce kulinarnej będzie się odbywać na wzgórzu Monmartre, gdzie dziś rano otwarty został pierwszy festiwal dla zakochanych w…zupie. Jest to danie mało rozpowszechnione w elitarnej wyrafinowanej Francji (no dobrze…wszyscy znamy francuską zupę cebulową i kremy) Zupa we Francji kojarzy się raczej z daniem dla ubogich, ale ostatnimi laty zdobywa serca nawet najbardziej ekscentrycznych szefów kuchni. Skądinad festiwal jest organizowany przez jednego z nich. Oto strona dla zainteresowanych: http://amoureusement-soupe.blogspot.com/

Polecam jeszcze w ten weekend wystawę w Petit Palais o francuskim teatrze narodowym czyli Comédie Française. Słyszałam, że znakomita, zwłaszcza, gdy zwiedza się ją z przewodnikiem, a Petit Palais organizuje takie zwiedzanie na przykład dziś o 14.30, ale również w wielu innych terminach.

Jeśli ktoś znajdzie się w Marais, to trzeba koniecznie zajrzeć do Muzeum Carnavalet na wystawę o XIX-wiecznych paryżanach, sporo humoru, scen rodzajowych, dowcipu...niekoniecznie trzeba znać francuski, żeby się ubawić i sporo dowiedzieć.

A skoro o zupie mowa...oto jeden z eksponatów- bon na zupę rozdawany paryskim ubogim.

I wreszcie, nie wolno zapomnieć, że jutro, wszystkie muzea państwowe są darmowe. Oto ich lista

http://www.parisinfo.com/paris-guide/argent/gratuite-et-bons-plans

Miłego weekendu!

FIAC 2011 w ogrodach tuleryskich

2011-10-21T19:02:00.000+02:00

Troszkę w biegu, pakując się na rozpoczynającą się jutro wyprawę do ojczyzny Platona, zerknęłam na moment na to, co dzieje się na największym bodajże w Europie Targu Sztuki Nowoczesnej-oto kilka migawek z Ogrodów Tuleryjskich. Chyba warto je w tych dniach odwiedzić...

Vincent Mauger"Suma hipotez" 2011

Moataz Nasr "The Maze" Ludzie chcą upadku reżimu

Vincent Ganivet "Rzeki"

Melik Ohanian "Del aqua del Niebla"

Adrian Villar Rojas "Poematy dla ziemian"

Montmartre dla Artystów!

2011-10-18T01:25:00.009+02:00

Gorąco i słonecznie było wczoraj w Paryżu, więc nie mając ochoty na zamykanie się w żadnej sali wystawowej, wyruszyłam do największego w Europie „miasta sztuki”, położonego na wzgórzach Montmartru, na 189 rue Ordener i noszącego nazwę-„Montmartre dla artystów” . Jest to zbudowany w latach 30-tych zespół domów w których mieści się 180 pracowni- w ten weekend otwartych dla publiczności a więc okazja, aby spotkać się z twórcami, podejrzeć ich codzienność…

Zacznę może od wyjaśnienia cóż to takiego „Montmartre dla Artystów”? Otóż Montmartre kojarzy się każdemu śmiertelnikowi z żyjącą na nieogrzewanych, ciasnych poddaszach artystyczną bohemą początku wieku, z błąkającymi się po nocnym barach i kabaretach garbatym Toulouse Lautrekiem, chorym psychicznie alkoholikiem Utrillem czy neurastenicznym Van Goghiem. I tak niestety było. Ale, aby stworzyć artystom lepsze warunki życia i pracy, w połowie lat 20-tych ubiegłego wieku znaleźli się mądrzy radcy miejscy (Rene Berthier), którzy podarowali inicjatorom projektu półhektarową działkę, dali gwarancje finansowe i poparli projekt budowy trzech budynków, z przestronnymi, wygodnymi i nasłonecznionymi pracowniami. Pomysł był prosty (trzeba podrzucić taki pomysł burmistrzom w Polsce!, łatwy w realizacji i sam w sobie genialny. Na początku istnienia tej instytucji było trochę kłopotów z zarządzaniem budynkami, ale w 1936 roku przejęło je miasto i w jego posiadaniu „Montmartre dla Artystów” znajduje się do dziś.
Jest to takie małe miasteczko, w którym na co dzień w każdej pracowni kwitnie praca, praktycznie we wszystkich dziedzinach sztuki, od malarstwa, przez rzeźbę, fotografikę, muzykę czy literaturę. A raz do roku może tę pracę zobaczyć gawiedź, czyli tacy jak ja.

Nie wszystkie udało mi się odwiedzić, nie wszystkie warte sa uwagi, ale o kilku z nich pragnę wspomnieć.

Zauroczyła mnie pracownia i prace Beatrice Limoge, rzeźbiarki oraz projektanta dekoracji teatralnych. Jej rzeźby cieszyły oko ukrytą ironią, płynnymi, zmysłowymi kształtami, dynamiką. Pani Limoge witała gości w drzwiach jednym ze swoich cudownych parawanów, ten wewnątrz pracowni zachwycał wypukłymi formami jeszcze bardziej, „wyrzeźbiony” z drucianej siateczki i gipsu (o ile pamiętam), pomysłowy, dekoracyjny, zabawny, może służyć zarówno jako dekoracja pokoju jak i sceny. Nigdy niczego podobnego nie widziałam, i chętnie bym nabyła, ale ostudziła mnie nieco cena.

Przemieszczając się ostrożnie wzdłuż zawieszonych wysoko nad ziemią balkonów zaglądałam do udekorowanych na ten dzień czerwonymi balonikami pracowni. Był to znak, że jest ona otwarta. W jednej z nich zastałam dwie feministki (gdyż udało nam się kilka słów na ten temat zamienić) , z których jedna (pani Burghalter) pracuje na zniszczonych, starych prześcieradłach malując je najczęściej na czerwono.;Nazywa je spotkaniami rodzin, czyli wszystkich tych, którzy jej prześcieradła używali. Ile w tym szaleństwa, a ile sztuki, trudno mi ocenić, ale z pewnością, że to sztuka, to dobrze, że trochę szaleństwa w sobie ma.. Oto jedna z nich, widoczna wczoraj w pracowni. widać na niej ślady reparacji...

W innej z kolei pokazywała swoje prace wykonywane na mocno zardzewiałych metalowych planszach Edwige Witvoet, zauroczyła mnie kolorystyka, odcienie zbliżone do tych jesiennych, ulicznych, skontrastowane z ostrymi kolorami form, postaci. Jeśli ktoś ma ochotę przyjrzeć się jej pracom, to znajdzie je tu.

Bardzo miło przywitały mnie w ich wspólnej pracowni portrecistka martwej natury, okrągłych i apetycznych figi, grusz i słoneczników Eve-maria-Kim Jurand oraz ilustratorka książek dla dzieci- Valerie Stetten. Wchodziło się do ich pracowni jak do artystycznego raju, ciepłego, zamieszkanego miejsca. Przez wielkie przeszklone okno przebijały się promienie słońca, w kącie stał staromodny wiklinowy fotel. Każdy, kto wchodził do tego wnętrza czuł się jak u siebie. A może to urok rzucany przez gospodynie miejsca…

Zajrzałam również do pracowni fotograficznych, odkryłam autorkę dekoracji do opery…Ale nie będę opisywała wszystkich spotkań i odkryć, zainteresowanych pracami artystów odsyłam na stronę „Montmartre aux Artistes”. Są tam i fotografowie, i rysownicy, i autorzy książek. Miejsce jest naprawdę szczególne, ze wspaniałym dziennym oświetleniem jakim cieszy się mało który w Paryżu, budowany według projektu Haussmanna dom, przeszklone ściany, wielkie okna….światło, dużo światła…i zapierający dech w piersi widok na Sacre Coeur...

Wspomnę jeszcze o moim najważniejszym niedzielnym odkryciu. Tuż przy wejściu wypatrzyłam polskie nazwisko na liście gospodarzy pracowni. Wczłapałam się na wysokie piąte piętro bez windy i tak znalazłam się w pracowni pana Włodzimierza Kamińskiego. Jest z Krakowa, tam stawiał pierwsze kroki, a w Paryżu od wielu, wielu już lat…To już znany i ceniony artysta. Ponoć jego portrety dwóch przedwojennych prezydentów Polski są wystawione w Muzeum Narodowym w Krakowie. Na bardzo piękne obrazy o ciepłej, uspakajającej kolorystyce, niezwykłej trójwymiarowości chyba mnie nie stać, ale na szczęście w rozmowie dowiaduję się się, że artysta jest związany od lat z najsłynniejszą chyba na świecie marką francuską- Hermesem i dla niej projektuje, no właśnie- chusty, apaszki, szaliki…Dostępuję zaszczytu obejrzenia katalogu projektów artysty-niezwykłe, pełne nadzwyczajnych form, kolorów, świadczące o wielkiej wyobraźni artysty. Pan Kamiński, chociaż bardzo tego nie lubi, pozwala mi się sfotografować się w swojej pracowni. A więc, jeśli nie obraz, to może kupię sobie u Hermesa na pocieszenie nową apaszkę. Istnieje wielkie prawdopodobieństwo, że będzie ona zaprojektowana przez polskiego mistrza kreski z Montmartru...

Pan Włodzimierz Kaminski w swojej pracowni na Montmartrze

Beauvais

2011-10-13T22:59:00.008+02:00

Na malutkim placyku przy Porte Maillot stał już spory tłumek. Za chwilę otworzyła się barierka i ruszyliśmy szybkim krokiem w stronę autobusów. Na pierwszym z nich napis „Pisa”. Pytam kierowcę, czy jedzie do Beauvais. Uprzejmie przytakuje. W autobusie przysiada się do mnie mężczyzna, ma może 30-35 lat, ani ja ani on nie mamy ochoty na rozmowę. Dopiero po kilkunastu minutach pyta, jak daleko na lotnisko. Leci do Pizy, mieszka we Florencji. Nie znosi tanich linii. Opowiada o podróżach, o koncertach o muzyce, pyta o Polskę. Słyszał, że zamachu na naszego prezydenta dokonały firmy farmaceutyczne, bo nasza minister nie chciała za miliardy kupić szczepionek. Czy to prawda? Uśmiecham się, bo nawet nie wiem jak wytłumaczyć mu absurdalność takiej tezy. Nie, nie gra na żadnym instrumencie, komponuje muzykę współczesną, ale nie we Włoszech, które zeszły na psy pod Berlusconim. Dalsza rozmowa dotyczy sytuacji kultury w Europie, polityki, Grecji, rozmowa staje się coraz bardziej pasjonująca. Rozstajemy się na lotnisku, każdy idzie w swoją stronę, wymieniamy się wizytówkami.

Dalsza część podróży upłynie mi w towarzystwie przeuroczej młodej studentki architektury z Wrocławia, która po dwóch tygodniach wraca do domu. Była w Budapeszcie, Florencji i Paryżu, bilety zdobyła za niewielkie pieniądze. Nie więcej niż 15 euro za bilet. Opowiadam jej o Paryżu, ona o swoich pasjach- fotografice, malowaniu i grze w brydża. Samolot bardzo łagodnie kładzie się na płycie wrocławskiego lotniska. Sympatyczna, polska obsługa serdecznie nas żegna a ja tradycyjnie już chwalę pilotów za mistrzowskie lądowanie.

To już w tym roku mój siódmy lot tanimi liniami. Nigdy wcześniej nimi nie latałam. Moja druga połowa oburzała się już na sam pomysł dojeżdżania do Beauvais, położonego 77 kilometrów od Paryża, podczas gdy do Charles de Gaulle tylko dwadzieścia minut. W maju poleciałam po raz pierwszy sama. Beauvais-to zupełnie inny świat, młodszy, dużo młodszy i zdecydowanie ciekawszy. Wsiadając do samolotu znałam już całą grupkę osób (poznanych po drodze w autokarze), które podobnie jak ja zamierzały w Warszawie spędzić tylko weekend, ktoś mieszka w Paryżu, ale studiuje w Warszawie, ktoś ma w Polsce firmę, ale mieszka w Podkowie Leśnej, młoda Francuzka leci odwiedzić ojca. W piątkowy ranek żegnaliśmy się i umawialiśmy o piątej rano w poniedziałek na powrót.

Ostatnio z Warszawy leciałam z ekscentrycznie ubraną seksowną blondynką. Jechała po raz pierwszy do stolicy Francji, podekscytowana wszystkim tym, co czekało ją w mieście świateł. Nie mówiła słowa po francusku, jak zresztą większość pozostałych napotkanych przypadkowo towarzyszy podróży. Wsadziłam ją na Porte Maillot do taksówki, upewniając się wcześniej, że zapłaci 15 a nie 200 euro, jak ja przestrzegali znajomi. Poznałam również parę młodych dziewczyn wybierających się na paryski tydzień mody. Porównywałam ich Paryż, wyidealizowany, wymarzony i ten mój, codzienny. Taki sam czy też inny?

Z samolotu szybka przesiadka do autobusu. Ta godzinna podróż do miasta mi już nie przeszkadza. Tak jak po latach fascynacji fast foodami przerzuciliśmy sie na slow food-powolne jedzenie, tak po latach przenoszenia się jak najdalej i jak najszybciej cieszy mnie, długa, nieśpieszna podróż. Tanimi liniami nie latają zestresowani managerowie, liczący każdą minutę ludzie biznesu, ale Ci, którzy mają czas, a podróż jest dla nich rodzajem święta.

Z Wrocławia wracałam z parą studentów z Gdańska, mieli już zarezerwowane w Paryżu noclegi w ramach coachsurfingu. Po raz pierwszy lecieli gdzieś razem, zakochani. Pani mieszka w Paryżu? Gdy potwierdzam, iskrzą im się oczy. Ciekawa jestem jak spodoba im się miasto, czy nie wrócą rozczarowani…Dla siedzącej obok mnie wrocławianki w dojrzałym wieku to pierwszy lot w życiu . Ściska w reku aparat fotograficzny, ale za oknem tylko chmury. Na lotnisku miał na nią czekac mąż, przed kilkoma miesiącami znalazł pracę we Francji.

Lubię podróżować tanimi liniami, wsłuchuję się w hałas podniesionych głosów młodzieży, brawa przy lądowaniu, 32 kilogramy bagażu, w którym mogę przewieźć nareszcie niegraniczoną (no może przesadzam…) ilość książek i wreszcie to malutkie kameralne lotnisko w Beauvais, które w niczym nie przypomina mastodontycznego de Gaulle’a. Kawę z croissantem wypitą przed świtem i nieoczekiwane spotkania z przypadkowymi podróżnymi i blask w oczach tych, którzy po raz pierwszy widzą wyłaniające się z oddali najpiękniejsze miasto na świecie.

Kilka słów o Mariannie

2011-10-12T19:11:00.001+02:00

Zainspirowało mnie biurko prezydenta francuskiego Senatu, na którym stała ich cała kolekcja. Jej popiersie dostrzegłam w wielu innych miejscach, urzędach, ministerstwach, jej profil widnieje na znaczkach, stemplach państwowych. Co oznacza i co to takiego owa słynna Marianna, której swojego wizerunku użyczyły m.in. Catherine Deneuve i Ines de Fressange?

Niektórzy twierdzą, ale są to tezy dość odważne, że powstała w 1792 roku, w okresie rewolucji francuskiej alegoria Marianny to odpowiedź na potrzeby katolickiego ludu, aby w okresie walki z opresją kościoła i intensywnej laicyzacji państwa, miał jednak swoją „Marię-królową świata”. Nie wiem na ile są to pomysły wiarygodne, na pewno niesprawdzone, ale dość logiczne. Rewolucyjna Marianna nie jest jednak ani opiekunką, ani żadną matką, ale uosabia po prostu wolność , ideały rewolucji i republiki.

Każdy, kto był we Francji czy też interesował się nieco kulturą francuską zapewne o niej słyszał, czy też widział gdzieś jej popiersie, ale jak przypuszczam mało kto wie, co ona tak naprawdę symbolizuje. Natomiast jeśli ktoś będzie kiedykolwiek w jakimkolwiek budynku administracji państwowej, merostwie, to z pewnością ją spostrzeże. Biust Marianny zdobi urzędy , ministerstwa i place. Widoczna jest na przykład w Paryżu na placu Narodów. Jest symbolem Francji. Mariannę widzimy również na słynnym obrazie Delacroix. „Wolność wiedzie lud na barykady”. Warto zauważyć, że francuską wolność, to nie mężczyzna, ale kobieta wiedzie na barykady, co uważam, za dość wczesny przejaw feminizmu . Dlaczego wolność jest reprezentowana przez kobietę? Ponoć to był też jakiś rodzaj odcięcia się od „męskich rządów” poprzedzających rewolucję.

Marianna siedzi lub stoi, często nosi na głowie czapkę frygijską, jako symbol zrzucenia niewolnictwa, na głowie ma koronę, w późniejszym okresie rewolucji obnażono jej jedną pierś, jako symbol emancypacji i personifikacja żywicielki narodu. Czasem nosi pancerz symbolizujący władzę, towarzyszy jej lew jako symbol odwagi i władzy ludu oraz gwiazda, która jest symbolem inteligencji. Trójkąt zaświadcza o jej inteligencji, złamane łańcuchy reprezentują wolność a skrzyżowane ręce - braterstwo. Rózgi liktorskie są z kolei symbolem państwa, waga-sprawiedliwości, ul-pracy. Te elementy nie są jednak zawsze niezbędne, ale warto może wiedzieć co oznaczają, jeśli zostaną umieszczone na obrazie czy też rzeźbie.

Jej historia była burzliwa przez cały okres porewolucyjnej historii Francji. Towarzyszyła młodym rewolucjonistom podczas rozruchów maja 1968 roku, ale mimo wielu prób zastąpienia jej innym symbolem przetrwała. Do popiersia Marianny pozowała jako model Brigitte Bardot, Mireille Mathieu a oprócz wymienionych na wstępie takze Laetizia Casta i Evelyne Thomas-aktorka i dziennikarka.

Catherine Deneuve jako Marianne

I jeszcze jedno. Ciekawa jestem bardzo co sądzą o Mariannie sami Francuzi, czy przywiązują jeszcze jakąś wagę do tej narodowej alegorii czy też już im to nic specjalnego nie mówi.

Młodzieńcza i roześmiana paryska „biała” noc…

2011-10-02T21:35:00.004+02:00

Na „ostatnich nogach” doczłapałam się o świcie do domu. Dniało. Po raz kolejny nie załapałam się na ostatnie metro, które przestało niestety kursować o drugiej w nocy, a może po prostu wcale nie miałam ochoty wracać?…miasto Świateł rozpala tak mocno wyobraźnię i zmysły, że traci się ochotę na sen. „La Nuit blanche” –czyli „biała noc”, w której brałam udział wczoraj do białego rana nie ma nic wspólnego ze snobistyczną, elitarną imprezą kulturalną. To energizujące, radosne, wspólnotowe święto zabawy. Przypomina mi średniowieczny teatr, ludyczny i popularny, pełen sztukmistrzów i rybałtów, służący rozweselaniu ludu...

Ponoć szczęście społeczeństwa mierzy się dostępnością i wielkością przestrzeni publicznej. Obserwując już tę przestrzeń od blisko trzech lat, dochodzę do wniosku, że żyją tu mimo wszystko szczęśliwi ludzie. W każdym bądź razie byliśmy wczoraj w nocy szczęśliwi, stojąc w często ponad godzinnych kolejkach, aby ujrzeć tę czy też inną instalację w kościele, publicznym parku, na ścianach domów.

Pierwsza kolejka prowadziła do zaczarowanej krainy niewielkiego parku Batignolles. Była ciemna, ale za to gorąca noc, niczym noc kupały, niczym ostatnia czerwcowa noc, podczas której spełniają się największe marzenia. W kilku miejscach porozstawiano, białe plansze, ekrany. Zbierał się wokół nich spory tłumek. Gdy nagle, w środku nocy, zza planszy wysuwały się niespodziewanie najbardziej znane postaci naszej zbiorowej wyobraźni, Szrek, Zorro, Chrystus, Superman, Hello Kitty i Harry Poter-nasze gwiazdy, nasi bohaterowie, nasi idole…ich wysuwaniu się z cienia towarzyszyły okrzyki i brawa. Niczym hollywoodzkie gwiazdy ustawiali się z nami do pamiątkowych zdjęć. Inne tajemnicze postaci chowały się po krzakach, by nagle nas dopaść z boku, zaskoczyć, przerazić, wywołać dziecięcy beztroski śmiech.

W odległym o kilka metrów kościele Batignolles jest prawie widno. W powietrzu utrzymuje się zrobiony z lekkiego materiału, rodzaju taśmy filmowej ogromnych rozmiarów, w kształcie koła, pasek. Zmienia kształty, podnosi się i obniża lot, ale nigdy nie opada tak zupełnie na ziemię. W powietrzu utrzymują go rozstawiane pod dwóch stronach wentylatory, po trzy po każdej stronie. Ludzie siadają na rozstawionych wokół krzesłach i klęcznikach. Patrzą na magiczne kształty, które przybiera taśma. Metafizyki dodaje sam klimat kościoła, miejsce samo w sobie pełne mistycyzmu.

Wzdłuż szerokich i dobrze widocznych torów kolejowych zmierzających w stronę dworca Sw. Łazarza widoczne są białe fasady budynków. Tym razem zostały wykorzystane do projekcji. Czasem pojawia się tekst, czasem zmieniające się często obrazy. Czarna kobieta, jej dłoń na której napisane jest” Jestem matką, jestem kobietą, chciałabym nauczyć się rzeczy, chciałabym przestać żyć w strachu”. Ale nie próbujemy rozszyfrowywać obrazów, oko cieszy atmosfera święta, unikalności tej unikalnej nocy, która zakończy się o szóstej rano, ale która będzie miała swój nieunikniony koniec.

W„Trois Baudets” oglądamy film młodej artystki Elodie Pong, która w tym niegdysiejszym paryskim kabarecie erotycznym monologuje na swój temat, kobiety, swojego o niej wyobrażenia, zmysłowości…Kilka kroków dalej pokazuje swa instalację Christophe Boltanski. Z teatru Atelier wylewają się opary dymu. Na balkonie z oparów wyłania się z nich mroczna postać, wewnątrz (czekamy ponad godzinę w kolejce!) a wchodzimy wejściem dla aktorów i stajemy milcząco na scenie, w miejscu, gdzie zazwyczaj siedzi publiczność widać spowitą w światła i cienię Pytię rzucającą w nas kilka ciemnych wyroczni. „Demain, le ciel sera rouge”-jutro, niebo będzie czerwone-to tytuł instalacji Boltańskiego. Nikt się tu nie śmieje, ale opuszcza to miejsce w nieukrywanych pospiechu.

Ale już kilka kroków dalej w kościele św. Jana na Montmartrze izraelska artystka w wielkiej pustej przestrzeni zawiesza na długich niciach kolczaste druty, przykryte solą z Morza Martwego. Formy chwiejne, bujają się w klimacie nocy, skłaniają do medytacji, ciszy, skupienia.

Kilka metrów dalej, na chodnikach widać już ślady potężnego Bing-bangu, który wstrząsnął całym nocnym Montmartrem…Belg Filip Gilissen rozstawił w sali kościoła St. Jean de Montmartre około dziesięciu stanowisk łącząc butle gazowe z ogromnych rozmiarów koszami wypełnionymi złotymi konfetti. Pojawienie się 5-cio tysięcznego zwiedzającego wywołało wybuch, obsypując uczestników złotym pyłem…Gdy zjawiłam się tam, wybuch miał już miejsce, ale jak dzieci, obsypywaliśmy się złotymi konfetti, wśród śmiechu, beztroskiej zabawy tej jednej jedynej paryskiej nocy podczas której grzechem jest sen. To noc marzeń i snów, fantasmagorii i złudzeń optycznych. Tego wszystkiego, co daje nam każda sztuka.

Jeśli kiedyś przyjdzie mi wyjechać z Paryża, a ten moment musi wcześniej czy później nastąpić, to wiem już teraz, że bardzo będzie mi brakowało paryskich „białych nocy”…

Młodzieńczej i roześmianej, zaskakującej i intrygującej paryskiej „białej” nocy…

Polska ambasada i "złota księga" kolaborantów

2011-09-21T22:45:00.001+02:00

Kolejka ciągnęła się od placu Inwalidów do samej bramy słynnego paryskiego hotelu Monaco, czyli do obecnej siedziby polskiej ambasady, otwartej wyjątkowo tego dnia dla zwiedzających z okazji Europejskich Dni Dziedzictwa .
-Jak Pani sądzi, ile czasu będziemy czekać?-pyta mnie francuskojęzyczny sąsiad z wąsami. Wychodzę na moment z kolejki.
-Niedługo, najwyżej 10-15 minut-odpowiadam.
Może z wdzięczności za dobrą wiadomość, a może dla zabicia nudy, kolejkowy sąsiad zaczyna opowiadać.
-Czy wie Pani, że w tym pałacu, w okresie wojny Niemcy zorganizowali Instytut kultury niemieckiej, że właśnie tu, w hotelu Monaco toczyło się życie artystyczne Trzeciej Rzeszy, odbywały się bankiety i przyjęcia, tu spotykali się kolaborujący z Niemcami francuscy intelektualiści.
Ambasada niemiecka znajdowała się zaledwie kilka kroków stąd, na sąsiedniej ulicy. To ułatwiało organizację. Dyrektorem Instytutu był Karl Epting, przyjaciel Celine’a i bliski Otto Abetza, ambasadora Trzeciej Rzeszy we Francji.

Latem 1944 roku, gdy Niemcy uciekali z Paryża, Eptingowi udało się wywieźć archiwum Instytutu, ale pozostawił w hotelu Monaco „złotą księgę”, do której wpisywali się pisarze, artyści i wszyscy ci, którzy w okresie wojny odwiedzali niemiecki Instytut mieszczący się murach niegdysiejszej polskiej ambasady. Widziało tę księgę wiele osób, między innymi Michel Van Zele, który nakręcił film o francuskich kolaborantachi któremu pokazywał ją polski attaché kulturalny.

Przed kilkoma miesiącami Hotel de Ville zainaugurował wystawę o życiu literackim Paryża podczas okupacji. Udostępniono na niej archiwa życia literackiego, dokumenty, listy, wycinki prasowe ale również fotografie koktajli organizowanych przez Niemców w Paryżu. Komisarzem tej wystawy była pani Claire Paulhan. Gdy zwróciła się –o czym wspomina jedna z gazet paryskich-do ambasady polskiej z prośbą o udostepnienie jej tego dokumentu-oświadczono jej, że dokument zaginął, wsiąkł, przepadł…Nie wiadomo, czy został wywieziony do Warszawy, oddany Niemcom czy też po prostu ktoś tę pamiątkową księgę ukradł…

Spacerujemy po pokojach ambasady z moim przypadkowo napotkanym nieznajomym, rozmawiamy o królu Auguście Mocnym, który spogląda na nas z jednej ze ścian, podziwiamy portrety Sobieskiego i Marii Leszczyńskiej, ale historia niemieckiego Instytutu Kultury działającego w murach hotelu Monaco w okresie wojny i zagubiona księga francuskich kolaborantów nie daje mi spokoju…

Paryski loft

2011-09-17T23:07:00.005+02:00

O paryskich mieszkaniach napisano tomy. Sama jestem właścicielką opasłego, ilustrowanego dzieła o tym, jak słynni aktorzy, architekci i designerzy urządzają swoje wnętrza. Rzadziej mamy okazję je obejrzeć na własne oczy.
Ale wtedy ich właściciele oszałamiają nas wyobraźnią i talentem dekoracyjnym.
Wczorajszy wieczór zakończył się w magicznym lofcie w okolicach Bastylii. Nigdy nie widziałam takiej feerii kolorów, form, detali. Oto kilka zdjęć, które tylko w niewielkim stopniu odzwierciedlają niezwykłą atmosferę tego wnętrza…Może ktoś znajdzie dla siebie choćby maleńkie źródło inspiracji?

Otwarta przestrzeń z podwieszonymi do sufitu kolorowymi lampionami.

Część salonowa, w kolorze amarantowo-czerwonym

Pośrodku loftu, drewniany pawilonik a w nim kuchnia z antresolą przeznaczoną na biuro

Wnętrze kuchni

Kąciki tematyczne, niezwykłe!

Chińczycy w parku Monceau

2011-09-16T19:01:00.000+02:00

Nie wiem, czy kogoś interesuje chińska rzeźba, mnie nie. Ale od kilku dni codziennie rano biegam w tłumie szalonych joggerów alejkami parku Monceau, i chcąc nie chcąc, wpatruję się w wystawione tam kreacje chińskich artystów. Bieganie, zwłaszcza w takim tempie jak ja, pozostawia sporo czasu na rozmyślania, toteż zaczęłam im się dzisiaj uważniej przyglądać, i analizować. Zacznę od końca, czyli od kamiennego globu, który niby ogromna czaszka, zmaltretowana przez nas planeta, przyłapuje nasz wzrok na samym końcu alejki…Straszny to maszkaron, z tymi przyklejonymi ze wszystkich stron wieżowcami, smutny, podziurawiony. A może to imperialistyczne marzenia chińskiego artysty? Nasza będzie cała ziemia, niczym w socrealistycznym malarstwie radzieckim lat 50-tych?

Drugą w kolejności rzeźbą są metalowe, zimne, błyszczące w słońcu „kwiaty”-jak mówi tytuł. Do kwiatów mało podobne, raczej do smukłych skrzydeł helikoptera, albo zamienionych przez króla Midasa w złoto roślin. Już samo nazwanie tych metalicznych, lodowanych, niekolorowych przedmiotów wywołuje w nas bunt. Czy to są naprawdę kwiaty? Czy tez chińska fascynacja metalem?

Jak wiadomo, sztukę ogląda się zawsze z perspektywy własnych doświadczeń, lektur i każda interpretacja staje się bardzo subiektywna, nie do końca prawdziwa . Trzecia w kolejności jest rzeźba „Zdobycie księżyca “a dokonują zdobywania, ustawione niczym w cyrku, atletyczne kurczaki. Kojarzą mi się one bardziej z kurza grypą niż z jakimkolwiek rodzajem sztuki. A może to chińskie naigrywanie się z amerykańskich aspiracji do zdobywania przestrzeni kosmicznej ? W każdym bądź razie dowcipne.

Dwie ostatnie rzeźby są do siebie podobne. Pierwsza, wykonana z drewna nosi tytuł „Macierzyństwo”, które przejawia się przede wszystkim w postaci dwóch potężnych wypukłości. Podświadomość? Nigdy nie zrealizowane marzenie? Brak matki-karmicielki? W każdym bądź razie to pomysły bardzo zmysłowe.

Taka jest też ostatnia rzeźba. Może to rzeźba kobiety, którą autor kocha?

Dostrzegłam w tych kliku rzeźbach sporo emocji, może nieuświadomionych, a może po prostu wszystko przeczytałam na opak? Ale jak tu zrozumieć Chińczyków!

Piękno, moralność i zmysły w Anglii Oscara Wilde’a

2011-09-13T22:12:00.004+02:00

Jeśli chcecie sprawdzić erudycję Anglika, to zapytajcie go, czy wie, co mają ze sobą wspólnego grecki skrzydlaty bóg, Anteros, z łukiem w dłoni panujący od wieku niepodzielnie nad londyńskim Picadilly Circus i burzący moralno-religijne tabu pisarz irlandzki Oscar Wilde. Goły amorek, autorstwa Gilberta Alberta, zainstalowany na cokole pomnika Shaftesbury pod koniec XIX wieku w strzegącej moralności wiktoriańskiej Anglii, wywołał niemały skandal. Podobnie jak książki i osoba Oscara Wilde’a. Zarówno Oscar Wilde jak i autor Anterosa należeli do ruchu artystycznego „Aesthetic Mouvement”, którego dokonania stały się tematem wystawy „Piękno, moralność i zmysły w Anglii Oscara Wilde’a", otwartej wczoraj w paryskim muzeum Orsay.

Ponoć smutne i brzydkie były londyńskie ulice i domy w poł. XIX wieku. Równie nieciekawa była w tym okresie sztuka. I nagle, z tego materialistycznego i brzydkiego świata wyłoniła się kakofonia stylów i teorii, która ogarnęła świat artystyczny. A ponieważ krytycy kochają etykietki, toteż nazwano ten nowy ruch „Aesthetic Mouvement", bo jego uczestnikom chodziło w gruncie rzeczy o to samoo piękno: wnętrza, stroju, odczuwania, o otaczanie się pięknymi przedmiotami, o wystrój mieszkania, które powinno być nie tyle funkcjonalne, co artystowskie, designerskie, oryginalne, lekkie, wyrafinowane. Artyści poczuli obrzydzenie do funkcjonalności sztuki, innymi słowy, postanowili tworzyć „sztukę dla sztuki” a szukając inspiracji sięgnęli do źródeł- do klasycznej sztuki greckiej. Na kilkudziesięciu obrazach zgromadzonych na wystawie kobiety ubrane są w zwiewne, luźno układające się, sięgające do ziemi suknie. Ponoć artyści malując je, brali za pierwowzory greckie rzeźby.

Thomas Armstrong "Le Champs de foin"

„Tak naprawdę, wszystko co w naszym życiu jest nowoczesne- zawdzięczamy Grekom. Wszystko, co anachroniczne-średniowieczu”-twierdzili „nowi Esteci”. Na członków tego ruchu wpływ wywarło przywiezienie do Muzeum Brytyjskiego fryzów z greckiego Partenonu oraz złota z Troi. Inspiracje Grecją widoczne są także nie tylko w sposobie układania sukien, ale również w projektowaniu mebli, rzeźbie, biżuterii, materiałach, tapetach, ceramice. Sztuka miała spełniać tylko jedną rolę, pokazywać piękno, nie opowiadać historii czy głosić moralności, miała być przyjemnością dla oka i wywoływać wrażenia zmysłowe. Stąd obecność instrumentów muzycznych, kwiatów, pawich piór.

Frederic Leighton, Pavonia

W środowisku romantycznej bohemy zapanował kult piękności. Ruch ten miał również swoich przeciwników, którzy zarzucali im brak zaangażowania moralnego, religijnego a nawet uczuć ludzkich. Należący w późniejszym okresie swojego życia do kręgu „Estetów” prerafaelita Rossetti maluje obrazy pełne kobiet i kolorów, często o tematyce związanej z piekłem. Arthur Silver projektuje tapety biorąc za wzór pawie pióra. Ekscentryczni i eleganccy, malarz Whistler i architekt Godwin współpracują razem inspirując się antyczną Grecją i japońskimi drukami.

James Mc Neill Whistler Symphonie en blanc

Inspiracja Japonią była u angielskich estetów bardzo wyraźna, wywołana otwarciem się handlowym Japonii w 1854 roku a w konsekwencji napływem sztuki oraz towarów japońskich na kontynent. Są one bardzo dokładnie studiowane przez artystów, zwłaszcza, że pierwsza wystawa sztuki japońskiej, która ma miejsce w Londynie w 1862 roku jest okazją do zrobienia pierwszych zakupów przez brytyjskie muzea.

Członkami tego ruchu byli tacy artyści jak Dante Gabriel Rosetti, Edward Burne-Jones, Wiliam Morris, James McNeill Whistler, Oscar Wilde i Aubrey Beardsley. Ci dwa ostatni zdobyli chyba największą popularność.

Oscar Wilde był ikoną nowego ruchu, jej teoretykiem. Skazany na więzienie za homoseksualizm, zdyskredytował w oczach opinii publicznej Aesthetic Mouvement na długie lata. „Sztuka jest najbardziej intensywnym wyrazem indywidualizmu”-mawiali angielscy esteci.

Nie mam pojęcia, jakie były wpływy tego ruchu na naszych modernistów czy secesjonistów, ale zarówno w malarstwie jak i samej koncepcji sztuki można się chyba doszukać wielu podobieństw. W każdym bądź razie odkryłam, że to nie genialny Przybyszewski wylansował teorię "sztuki dla sztuki", ale że byli przed nim inni...

Wystawie towarzyszy cała seria konferencji, spotkań i projekcji filmowych związanych z wiktoriańską Anglią m.in. festiwal filmowy "The way we were”, przez cały grudzień będą wyświetlane filmy takie jak Portret Doriana Graya, Pygmalion, Wachlarz lady Windermere czy tez obrazy powstałe na podstawie powieści Dickensa. Pełny program znajdziecie tu

Zagadka

2011-09-09T00:07:00.002+02:00

Przed stadnymi zachwytami pisarzy nad Paryżem, jeden się obronił. Przed kilkoma dniami trafiłam na jego zapiski. Kto to taki? A może ktoś się pokusi o rozwiązanie zagadki?

„Wystarczyło trochę tych przechodniów, zobaczonych gdym siedział w kawiarni(…), akcent i zapach francuszczyzny, ruch, gest, wyraz, strój…już wybuchają we mnie antypatie, z dawna żywione. Czy już staję się wrogiem Paryża? Czy będę wrogiem Paryża? Znalem nie od dzisiaj ukryte źródła mojej paryżofobii, wiedziałem, że to miasto zahacza o moją najczulszą stronę, o wiek, o problem wieku i, rzecz pewna, jeśli miałem z Paryżem na pieńku to oto, że był miastem „po czterdziestce”. Och mówiąc „po czterdziestce” nie myślę o starożytności tych murów tysiącletnich-chcę powiedzieć tylko, że jest to miasto dla ludzi sięgających piątego krzyżyka. Plaże są miejscem młodości. W Paryżu czuje się w powietrzu czterdziestkę, nawet pięćdziesiątkę, te dwie cyfry wypełniają bulwary, place, skwery.”

…”w każdym zetknięciu z ulicą paryską szukałem brzydoty…i znajdowałem. Oto doszukiwanie się szpetoty było rodzajem aktu miłosnego wobec Porzuconej(…). Wyjawiałem defekty cielesne z tłumu o, patrz, wątła pierś, anemia szyi, zgarbienie, pokręcenie tego tułowia, tragedia tych kończyn…i przyglądanie się ciałom sprawiło, że już spojrzeń nie miałem dla pałaców, kościołów, placów, perspektywy, łuków, mostów, kopuł…(…) Tłum paryski nie jest wcale gorszy od tłumu innych miast, brzydota paryska umieszczona jest głębiej niż, tkwi w samym ich podejściu do brzydoty, to miasto inteligentne jest miastem szpetoty świadomej. Na Avenue de l’Opera, na rue Rivoli…och, jak siebie znali, za dużo luster, za dużo fryzjerów, krawców, modystek, kosmetyków, och, jak wychylali puchar brzydoty w każdej chwili au do ostatniej kropli! Widziałem udręczenie więdnących dam, gorycz wycieńczonych młodzieńców- poetów, pracowitą stylizację panów z bródką, rezygnację opasłą brzuchaczy, próby najdziwniejsze wysublimowania się w estetykę za pomocą kapeluszy, nawet parasoli, walka zażarta z brzydotą odbywała się na każdym kroku i na każdym kroku znaczyła klęskę.

Widziałem niesmak permanentny na twarzach Messieurs-Dames. Jakby wąchali coś nieprzyjemnego i Paryż zalatywał mi negliżem, tą godzina dnia, o której robimy poranną toaletę, godziną kremów, pudrów, wody kolońskiej, szlafroków i piżam….”

Wędrówki po Francji-w ogrodach Port Royal

2011-09-04T13:32:00.008+02:00

Oto propozycja ciekawego wypadu za miasto. Trzydzieści kilometrów od Paryża, w miejscowości Port Royal-des Champs, w bliskim sąsiedztwie Wersalu, mieszczą się ruiny starego opactwa, w którym w połowie XVII wieku narodził się dysydencki ruch religijny zwany jansenizmem. Ruch ten, z poczatku dość niewinny, zdobył się z czasem na konfrontację z papieżem i absolutystyczną władzą Ludwika XIV. Był to pierwszy we Francji konflikt między intelektualistami a panującym establishmentem władzy i kościoła. Wielu historyków uważa, że tam właśnie, w Port Royal, rozpoczęło się francuskie Oświecenie.

I dlatego własnie warto się tam wybrać, mimo, że ze słynnego opactwa Port Royal zachowały się dziś jedynie ruiny, kościół oraz przepiękna, znakomicie utrzymana ferma, która była swego czasu spichlerzem dla mieszkających w klasztorze sióstr i braci Cystersów. To jednak nie czas, ale król- Słonce w rozkazie wydanym w 1713 roku kazał zrównać z ziemią Port Royal, i rozkaz władcy został pieczołowicie wykonany.

Cóż takiego się stało, że zburzono potężny osrodek religijny założony w 1204 roku przez Cystersów? Czym naraziły się Ludwikowi XIV pobożne siostry, o których mówiono wówczas, że „są czyste jak anioły a pyszne jak demony”? Jak doszło do zburzenia Port Royal?

Historycy okres panowania króla Słonce dzielą na dwie kontrastujące ze sobą epoki. Pierwsza, to czas oparty na kompromisie i tolerancji wobec Hugenotów, wolnomyślicieli i artystów (to wówczas powstają najlepsze bajki La Fontaine’a i drapieżne dramaty Moliera) i na ten okres przypadają najlepsze lata Port Royal, i druga, nietolerancyjna, podczas której król pozostaje pod wpływem jezuitów i swojej nowo poślubionej , manipulującej nim dewotki, pani de Maintenon. W tym drugim okresie król odwołuje edykt nantejski, co oznacza ponowne prześladowanie hugenotów i innych inaczej myślących, nawet w łonie samego kościoła katolickiego. W pierwszym okresie panowania-molierowy „Świętoszek” mógł być grany, i to z wielkim powodzeniem, w drugim-został przez króla zakazany. W pierwszym okresie, janseniści, mogli funkcjonować, nauczać i rozwijać się, w drugiej-zostali skazani na banicje.

O co chodziło jansenistom? Różnice nie są ogromne. O tyle, o ile poglądy jezuitów opierają się na koncepcji Ignacego Loyoli, że człowiek, w obliczu wyborów, jest zawsze wolny, o tyle janseniści twierdzili, ze człowiek z gruntu rzeczy ma tendencje do czynienia zła, ale jeśli będzie się bardzo starał, modlił i żył w pokorze, to dostąpi „łaski” pańskiej, która mu pomoże w wybraniu dobra. Ideologiem jansenistów stał się biskup Kornel Otton Jansen. W teorii chodziło więc o zdobycie łaski a tak naprawdę, chyba o skromniejsze, oparte na pracy, modlitwie i ascezie życie.

Problem polegał na tym, że ruch i myślenie jansenistów stało się we Francji bardzo popularne i zaczęło stanowić zagrożenie dla mających spory wpływ na króla jezuitów, którzy obawiali się, że pomysły reformatorskie w łonie kościoła staną się zagrożeniem nie tylko dla nich samych, ale również dla władzy królewskiej i zamienią się z czasem w opozycję polityczną wobec monarchy. Teorie jansenistów propagowali uczniowie mieszczącej się w Port Royal szkoły a byli wśród nich nimi najwięksi intelektualiści epoki, Blaise Pascal i Jean Racine.

Jeśli ktoś czytał „Myśli” Pascala, czy też widział „Fedrę” Jean Baptiste Racine’a, to z pewnością nazwa Port Royal i jansenizm obiły mu się o uszy. Port Royal, to była właśnie przez kilka dziesięcioleci siedziba jansenistów, ruchu, który zrodził się pod wpływem moralnej odnowy kościoła po soborze trydenckim i w odpowiedzi na szerzące się reformistyczne hasła Lutra i Kalvina.

Wojna zwolenników Jansena z papieżem i episkopatem francuskim trwała ponad 50 lat. Skończyła się klęską jansenistów. W 1713 roku zamknięto klasztor w Port Royal, zburzono przyklasztorny kościół i zrównano z ziemią cmentarz. Siostry rozesłano po innych klasztorach. Żeby ratować doczesne szczątki Racine’a i Pascala- trzeba je było nocą wynieść z grobów.

Przepiękna rzeźba-"Klucze do wiedzy" z w muzeum Port Royal

W położonej na wzgórzu fermie odtwarza się dziś najstarsze gatunki grusz, brzoskwiń i moreli, kultywuje tradycyjne winnice. Założycielem tego eksperymentalnego sadu był rodzony brat reformatorki opactwa Port Royal, siostry Angeliki Arnauld, Robert Arnauld d’Andilly. W 1646 roku osiadł on na fermie i poza studiowaniem starych tekstów, zajmował się swoją wielką pasją, czyli hodowlą drzew owocowych. Pasję tę przelał na papier publikując w 1646 roku pod pseudonimem Legendre książkę zatytułowaną „Sposób hodowania drzew owocowych”.

Pośrodku fermy znajduje się budynek szkoły prowadzonej przez jansenistów. Obecnie znajduje się w niej muzeum. Okna klas wychodziły właśnie na ów sławetny ogród kwiatowy i sad. Zachowała się również mieszcząca się pośrodku podwórza „studnia Pascala” który wymyślił przyrząd pozwalający na łatwiejsze czerpanie z niej wody.

A oto tabliczka, którą można odleźć w ogrodzie Port Royal a jest na niej napisane, co następuje...

„Próżność jest tak wpisana w duszę człowieka, że nawet żołnierz, prostak, kucharz i tragarz chełpią się i pragną, aby ich podziwiano, i chcą tego też filozofowie, i ci, którzy piszą przeciwko nim chcą być sławni za to, że dobrze napisali a ci, którzy ich czytają, chcą być z kolei chwaleni za to, że ich czytają i ja, który pisze te słowa, mam być może też takie pragnienie, i może ci, którzy to czytacie…”. „Myśli” Blaise Pascal

A oto kilka myśli wychowanka Port Royal, Blaise’a Pascala pochodzących z jego „Myśli” ilustrowanych fotografiami kwiatów z ogrodu jansenistów:

Człowiek jest pełen potrzeb, ceni tylko tych, którzy mogą je zaspokoić wszystkie

Człowiek nie jest ani aniołem, ani bydlęciem, nieszczęście w tym, iż kto chce być aniołem, bywa bydlęciem

Człowiek nie pokazuje swej wielkości przez to, iż pozostaje na jednym krańcu, ale przez to, że dotyka dwóch naraz i wypełnia przestrzeń między nimi

Im bystrzejszy umysł, tym więcej widzi między ludźmi odrębności; prostacy nie dostrzegają różnic między ludźmi

Nie jest w naturze człowieka iść ciągle naprzód, ma on swoje przypływy i odpływy

Nie ma dla człowieka nic równie nieznośnego, jak zażywać pełnego spoczynku, bez namiętności, bez spraw, rozrywek, zatrudnienia. Czuje wówczas swoją nicość, opuszczenie, niewystarczalność, zależność, niemoc, próżnię. Bezzwłocznie wyłoni się z głębi jego duszy nuda, melancholia, smutek, troska, żal, rozpacz

Kulturalna Warszawa

2011-08-28T08:55:00.004+02:00

Zjeżdżając do Warszawy, czuję się już w niej raczej jak turystka. "Moje miasto", porzucone przed laty, właściwie już nie istnieje. Gdy kiedyś zdarzyło mi się poprosić kierowcę taksówki, aby zawiózł mnie do kina Moskwa, odwrócił się powoli i spojrzał na mnie, jak na wariata! Nie ma już niestety kina Moskwa, wyrósł na jego miejscu jakiś dziwny twór, który zwie się chyba Multiplex...Kiedyś grali w nim tylko filmy rosyjskie, teraz-dla odmiany-tylko amerykańskie.
Więc już tego nie robię, to znaczy nie mylę ulic. Staram się zapamiętać nowe nazwy i nie nazywać placu Bankowego placem Dzierżyńskiego.
Za każdym razem uczę się Warszawy od nowa. A zmienia się z roku na rok. Pyszni się, bogaci, nabiera elegancji, rośnie! Całe miasto spowijają jakieś węzły, estakady (modne słowo), drogi szybkiego ruchu. Wszędzie dźwigi, koparki. To już nie miasto, ale jakiś gigantyczny plac budowy!

Z lotniska trafiłam z krótką wizytą na Ursynów. Z mocno zabudowanego, ściśniętego i zagęszczonego mieszkańcami Paryża, znalezienie się na warszawskim Ursynowie wywołuje szok. Widno, przestrzennie i jakoś tak pusto! Koło mnie śmigają na rowerach młodzi Ursynowianie, zgrabnie ubrane rodzinki, w przepisowych sportowych strojach. Przejeżdżamy przez jedną z głównych arterii Ursynowa. Same sklepy, banki, punkty usługowe, apteki. Nie widzę ani jednej księgarni, galerii sztuki, choćby najmniejszego teatrzyku…

Na stronie informującej o wydarzeniach kulturalnych stolicy (nic się nie dzieje, ale może to dlatego, że lato)wynajduję informacje o „Sztuko-braniu”, targach sztuki, na których młodzi artyści będą wystawiać i sprzedawać swoje prace. I tak w niedzielny poranek trafiam (ze sporą determinacją, tak źle jest oznaczone wejście) do kawiarni „Kulturalna” Kilkunastu młodych artystów rozłożyło swoje prace w foyer Teatru Dramatycznego. Trochę malarstwa, sporo biżuterii i ceramiki. Przyznam szczerze, że spaceruję, oglądam, ale jestem dość rozczarowana. Nic nie porywa, atmosfera dość senna, mało gości, ale i mało wystawców. A nawet Ci, którzy są, jakoś nie bardzo interesują się oglądającymi. Moje zainteresowanie wzbudzają dopiero grafiki i jak się później okazało, monotypie młodej absolwentki warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych, Aleksandry Stepień. U niej znajduję najciekawsze, moim zdaniem, prace na tym młodym przeglądzie.

Aleksandra Stępień "Kochać"

Może poza fantastyczną biżuterią zrobioną ze starej ceramiki. Wyobraźcie sobie komunistyczne, potwornie brzydkie, kamionkowe, stołówkowe talerze z niebieskim paskiem przerobione na biżuterię. Czy te prace da się nosić, to inna kwestia, co oczywiście nie umniejsza mojego dobrego zdania o kreatywności artystki.

Trochę rozczarowana, (ale jednak z kilkoma pracami pod pachą) człapię przez miasto na Powiśle. To bardzo niedaleko. Tylko 15-20 minut, aby dostać się do książkowego raju, do „Czułego barbarzyńcy”. Księgarnia ta, może jako jedna z bardzo niewielu tego rodzaju instytucji, jest otwarta nie tylko w niedziele, ale nawet 15 sierpnia, w wielkie kościelne święto. Schodzę Świętokrzyską powoli na Powiśle.

Od tych kilku dni, odkąd jestem w Warszawie, mam wrażenie, że tym razem jakoś w tym mieście nie potrafię się odnaleźć. W domach, które odwiedzam włączony jest non stop TVN biznes albo 24. Słyszę do znudzenia: akcje, obligacje, giełda, drogi frank, inwestycje, kredyty, najem, własność. Osaczają nas powtarzające się w kółko te same słowa. Znajomi narzekają na drogiego franka, na giełdę, na straty. Kościół, polityka, dorabianie się...nie ma na nic czasu. Dochodzę do księgarni na Dobrej.

Spojrzenie na ladę, zamieniam kilka słów z przesympatycznym księgarzem i zaczynam przekopywać moje ulubione półki. W międzyczasie podsuwa mi kilka ostatnio wydanych książek związanych z Francją i Paryżem. Nie ma tego wiele. Nieśmiertelne rysunki Sempego wydane pod tytułem „Paryż”, przezabawne „Niebezpieczeństwa onanizmu” napisane na podstawie świadectw młodych Paryżan w 1805 roku, dowcipną „Sztukę pierdzenia” –esej(!)teoriozoficzny i metodyczny, który bawił XVIII-wieczne paryskie salony, bardzo erotyczną powieść Gillaume’a Appolinaire’a „ Jedenaście tysięcy pałek czyli miłostki pewnego hospodara” o przygodach rumuńskiego arystokraty, który przyjeżdża do Paryża szukać tu rozrywek i co tu dużo mówić, bierze udział w orgiach, oraz „Paryż ze złota” Leo Lipskiego-zbiór tekstów polskiego emigracyjnego pisarza powstały podczas pobytu w Paryżu.

Biorę wszystko, nie wybrzydzam! Przeglądając książki o onanizmie i sztuce pierdzenia, do których przedmowę napisał sławny Krzysztof Rutkowski dyskutujemy z księgarzem o Wokulskim w Paryżu, o innych książkach tego autora. Nie, nie ma tłumów kupujących książki, mamy czas. Przerywają nam jedynie co kilka minut ludzie wchodzący do księgarni i zadający to samo pytanie…”Czy można tu skorzystać z toalety”? „Proszę nie wierzyć - mówi zażenowany księgarz-że z czytelnictwem w Polsce jest aż tak dobrze. Żeby czytali chociaż jedną książkę, chociaż jedną jedyną książkę rocznie”… mówi. Wychodzę z „Czułego barbarzyńcy” z lekturami pod pachą, które wystarczą mi nawet, jeśli nadejdzie w Paryzu bardzo słotna jesień.

A Warszawa? Może kiedyś, gdy się ludzie już dorobią, pobudują, wzbogacą, to zaczną przychodzić do „Czułego barbarzyńcy” już nie tylko do toalety. Może w telewizji nie będzie się mówić tylko o drogim franku i kredytach. Może literatura, która pomaga żyć, zastąpi kiedyś kościelne kazanie…Może udział w kulturze, a nie nowy telewizor, będą znow świadczyły o społecznym awansie, Może…

W księgarni na placu Narutowicza szukałam słowników francuskich, bo moje już troszkę zwietrzałe. Nie było. „Proszę Pani, w Polsce nikt się już nie uczy francuskiego, teraz moda na hiszpański. Wie Pani ilu teraz, z powodu kryzysu, mamy lektorów „native” ?”.
I powrót. We wrześniu, w Paryżu, ma się ukazać około sześciuset nowości literackich. A w Warszawie?
Wiem, ze jestem niesprawiedliwa, bo lato, bo wszyscy na wakacjach...Obym się więc myliła! Sprawdzę w październiku!

Malarstwo według Marii Leszczyńskiej w Fontainebleau

2011-08-08T01:00:00.004+02:00

Jest chyba najmniej znaną a także najmniej popularną z królowych Francji. Zdetronowały ją królewskie kochanki-Pompadour i du Barry. U Goncourtów można było natomiast przeczytać, że była królową strasznie smutną a Casanova po kolacji z Marią Leszczyńską opisywał ja jako osobę raczej nudną i bardzo osamotnioną. Przed kilkoma dniami w jednym z tygodników francuskich nazwano ją natomiast „świętą”. Za to, co znosiła ze strony swojego bardzo rozpustnego męża.

Do historii przeszła zdaniem „ciągle się kochać, ciągle chodzić w ciąży i ciągle rodzić”, gdy po dziesiątym powitym Ludwikowi XV potomku, zatrzasnęła drzwi swojej sypialni i męża już do niej nie wpuściła, choć ponoć długo stukał. Tak naprawdę, wiemy o niej bardzo mało. Pozostało stosunkowo niewiele wspomnień a jeszcze mniej pamiątek. Mało wydano też o niej książek, tak jakby jej spokojne, skromne, pobożne i skupione na dzieciach i rodzinie życie, nie było warte uwagi.

Tym bardziej więc należy docenić inicjatywę kustosza pałacu w Fontainebleau, który na początku czerwca otworzył wystawę zatytułowaną „ Mówić do duszy i serca-malarstwo według Marii Leszczyńskiej” i który zgromadził we wnętrzach zamku obrazy, które malowała sama i które malowano na jej zlecenie. Nawet jeśli nie zachowało się ich szczególnie dużo.

Fontainebleau nie zostało wybrane chyba przypadkiem. Związana z nim była przez całe życie. 5 września 1725 roku wzięła ślub w kaplicy pałacowej pod wezwaniem Sw. Trójcy z królem Francji, Ludwikiem XV i tam przebywała przez swoje pierwsze trzy miesiące królowania. Wersal poznała dopiero na początku listopada a przez pierwsze trzy miodowe miesiące szlifowała królewską etykietę.

Wystawa zajmuje jedynie trzy małe sale. Przed wejściem wisi jeden z najskromniejszych, ale i najpiękniejszych portretów królowej, namalowany przez Jean Marca Nattiera w 1748 roku. Obraz powstał w Wersalu na jej zamówienie, ma ona już na nim siwe włosy. Chciała ponoć wyglądać normalnie, pozując do portretu bez atrybutów królowej. To ten, który został wykorzystany do pieknego plakatu.

W pierwszej sali można obejrzeć obraz, może najbardziej wzruszający, namalowany jej ręką i bez względu na to, czy ktoś jej w tym pomagał (co twierdzą historycy) czy też nie, jest to jeden z niewielu namacalnych, konkretnych dowodów jej malarskich pasji. To "Ferma albo Francja" podpisany "Marie Reine de France 1753". Czy miała talent? Historycy sztuki mają co do tego spore wątpliwości. Otrzymała natomiast w tej dziedzinie dość przyzwoite wyksztalcenie, malarstwem i rysunkiem pasjonował się jej ojciec, Stanisław Leszczyński. Wiadomo, że do śmierci wisiały w jej pokoju malowane jego ręką obrazy.

Ferma czy Francja namalowana przez Marie Leszczynską

Ale jakie były te jej malarskie pasje? Przede wszystkim rodzina, sceny rodzajowe i bukoliczne i…modna wówczas bardzo chińszczyzna. Zamawiała więc przede wszystkim portrety swoich licznych córek i ukochanego syna. Zachowały się również malarskie dekoracje jej pokojów w Wersalu, najczęściej są to sceny pastoralne, między innymi obrazujące cztery sezony roku, które zostały zamówione przez królową w 1749 roku u Jean Baptiste Marie Pierre.

Do najciekawszych na wystawie należy jednak sala w której umieszczono osiem obrazów o tematyce chińskiej namalowanych przez królową z pomocą kilku malarzy. Powstały one w 1761 roku, Maria Leszczyńska miała wówczas już 58 lat, a więc była starszą, jak na owe czasy, panią. To prawda, że królowa swojej pasji poświęcała długie godziny. Prywatny nauczyciel rysunków spędzał u niej w apartamentach całe dnie, obrazy o tematyce chińskiej wymyśliła i pracowała nad nimi sama, mimo iż ponoć po jej odejściu od sztalugi, wprowadzano sporo poprawek. W każdym bądź razie historycy sztuki oddają jej autorstwo trzech z nich, niestety tych najsłabszych.

Jedna z ośmiu chińskich scen rodzajowych namalowanych przez Leszczyńską

Osiem obrazów o tematyce chińskiej stanowiło wraz z chińskimi meblami wyposażenie jej gabinetu. Królowa zapisując po swej śmierci gabinet w spadku księżniczce de Noailles, swojej damie dworu była jednak przekonana, że to jednak ona była autorem wszystkich prac pisząc, że „ obrazy mojego gabinetu są moim własnym dziełem, mam nadzieję, że Pani zachowa je z miłości do mnie”. Okazało się, że zapisano księżniczce de Noailles wyposażanie chińskiego gabinetu królowej jak również znajdujące się w nim malarstwo przysporzyło obdarowanym więcej kłopotów, niż radości. Otóż król wystąpił do księcia Noailles z prośbą, aby zbudował on w Paryżu specjalny gabinet chiński, w którym można byłoby właściwie przechowywać własność królowej. Na co książę nie miał ochoty, gdyż jak pisał- są tam „tylko portrety Chińczyków i jezuitów(!) oraz że cała sprawa będzie go kosztowała bagatela 10 tys. franków.

Jeszcze jedna sala wystawy, to wykonane na zamówienie królowej obrazy religijne: sceny biblijne. nawrócenie Sw, Augustyna oraz wykonanych przez nią samą 6 portretów świętych. Zostały one później podarowane zakonowi w Compiegne.

Gdy spacerowałam dziś po zamku w Fontainbleau, wyobrażałam sobie wrażenie, jakie w dniu przyjazdu, we wrześniu 1725 roku zrobił na niej stary, renesansowy pałac. Schody i komnaty, i sala balowa zbudowana przez Franciszka I. Jak spacerowała i zachwycała się klasycystycznymi ogrodami, jak cieszyła z niezwykłego zaszczytu, jakiego dostąpiła poślubiając króla, którego językiem mówiła wówczas cała Europa. Ta wystawa to tak jakby jej powrót do zamku Fontainbleau, gdzie dość często później przebywała i gdzie zawsze miała swój prywatny gabinet.

Zobaczyć Niceę i…

2011-08-01T00:17:00.001+02:00

Nie wiem, czy zdarzyło się już Wam odwiedzić miasto, w którym od pierwszych kilku minut poczuliście się naprawdę jak u siebie, nie wiedząc tak naprawdę czemu. Miasto Was zahipnotyzowało, oczarowało harmonią architektury, światłem, klimatem…Po raz pierwszy przydarzyło mi coś takiego wiele lat temu we włoskiej Sienie. Siedziałam wówczas na placu centralnym przez miejskim ratuszem, wyłożonym ceglaną kostką jak zaczarowana. Magii dopełniła sieneńska Pinakoteka. Po raz drugi, miałam takie samo uczucie przed kilkoma dniami w Nicei. Byłam tam po raz pierwszy, zaledwie kilka godzin, ale wystarczyły one, aby na stałe pozostawić we mnie ślad. Co mnie zauroczyło, spróbuję racjonalnie opisać.

Z dworca, ulica zmierzająca w stronę morza, dochodzi się do placu Messyna. Plac ma formę jakiegoś wielkiego kwadratu, harmonijnego prostokąta otoczonego ceglastymi kamienicami. Nad naszymi głowami na tle lekko zachmurzonego nieba rysują się postaci przypominające egipskich skrybów, figury biało-przezroczystych mężczyzn. Z czym się one kojarzą? Może ze starożytnym okresem historii miasta, przywiązaniem do historii, do sztuki. Są autorstwem Katalończyka, Jaume’a Plensy, symbolizują siedem kontynentów a ponoć jeszcze piękniej wyglądają w nocy, gdy nabierają kolorów. Ale nawet w dzień, na tle błękitnego nieba prezentują się niezwykle.

Po prawej stronie placu, w oddali rozpościerają się przed nami długie, pnące się do nieba rzeźby Veneta, Czyżbyśmy znaleźli się w Wersalu? Nie, okazuje się, ze ten już dziś światowej sławy artysta pochodzi z okolic Nicei, tu stawiał swoje pierwsze kroki jako rzeźbiarz. Kolejna jego prace, tym razem w porcie, ofiarowano miastu w 150 rocznice przyłączenia Nicei do Francji i inaugurowano w ubiegłym roku.

Gdy wchodzi się na starówkę, odnieść można wrażenie, ze jest się gdzieś na południu Włoch, ze względu na kolory tynków przechodzące z ciemnego brązu do jasnego beżu, zaświadczające o sabaudzkiej historii miasta. W oknach, niczym w Neapolu, suszy się bielizna, gdzie indziej ktoś ozdabia okna hodowlą kaktusów.

Ze wzgórza zamku roztacza się zapierający dech w piersiach widok na okolice. Przede wszystkim na słynną promenadę Anglików, na palmy i domy, przykryte dachówkami o ciepłych kolorach. Miasto tonie w zieleni i słońcu. Udało mi się dotrzeć do położonego w samym centrum Muzeum Sztuki Współczesnej, którego dziedziniec i kilka sal zadedykowanych zostało francuskiej towarzyszce życia Jeana Tinguely’ego Niki de Saint Phalle. Mamy więc na muzealnym podwórzu i jej cudownego smoka i kreaturę Caldera. Wewnątrz kilka sal z jej pracami oraz opowieść o niesfornej dziewczynie, wyrzucanej ze szkół za brak konformizmu. Muzeum jest przestronne, widne, mniej wymyślne architektonicznie niż londyńska Modern Tate. Z czegoś w rodzaju nowoczesnych flanków zbudowanych na dachu roztacza się widok na miasto. I na muzeum Matisse’a. Miasto miało szczęście do malarzy, kochali się w nim tacy jak Chagall (znajduje się tu największy na świecie zbiór jego prac), Renoir, Picasso, Bonnard. I jeszcze wielu, wielu innych…

Paryskocentrycznym i zadufanym w sobie mieszkańcom stolicy wydaje się, że poza ich miastem, niewiele jest miejsc wartych na świecie uwagi. Nicea jest świadectwem tego, że bardzo się mylą...

Antibes czyli wakacje w cieniu Picassa

2011-07-28T00:04:00.006+02:00

Pociąg kołysze się rytmicznie po szynach. Nie czuć szybkości, choć jestem pewna że momentami pędzimy 300 km na godzinę. Nawet nie warto wyglądać przez okno. Krajobrazy migają. Nie widać ani słoneczników, ani lawendowych pól, ale o tym, że zmierzamy na południe świadczy rozjaśniające się z każdym kilometrem niebo. Chmury robią się coraz rzadsze, lżejsze, zmienia się ich struktura aż wreszcie zupełnie znikają za horyzontem.

Pierwsza stacja- Avignon. Długowłosi artyści opuszczają wagon. Trwa festiwal. My jedziemy dalej, pociąg coraz bardziej zwalnia…w okolicach Marsylii dostrzec można już pierwszy skrawek lazurowego morza i pierwsze palmy. Dwie godziny później pociąg zatrzyma się na stacji Antibes. Dlaczego właśnie tu? Właściwie to tak do końca nie wiem, ale na pomysł wyprawy na południe na pewno miał wpływ blog mieszkającej w tym regionie Francji Katasi. Zaraziła, porwała, przekonała, że miejsce jest piękne i na pewno warte odwiedzenia. Uwierzyłam.

Na dworcu w Antibes zabrakło taksowek. Toczymy walizki w stronę Starego Miasta. Nasze locum mieści się w jednym z domów wplecionych w mury obronne otaczające miasto. Na trzech poziomach, z widokiem na morze. W starych murach. W domu artystki. W pierwszych chwilach jesteśmy oszołomieni znalezieniem się nagle w królestwie sztuki, właścicielka specjalizuje się w kolażach i czarno-białej fotografice. Dom jest pełen starych książek, urządzony z wielkim smakiem. Średniowieczne kościelne rzeźby stoją na nowoczesnym stoliku naszego pokoju. Na ścianach barokowe malarstwo miesza się z czarno-biała fotografiką. Stare lustra sąsiadują z nowoczesną grafiką. Za oknem dominuje lazur wody. Gdzieniegdzie na horyzoncie kolebią się łódki przypominające bardziej podwodne łodzie niż jachty.

Wąskie uliczki miasteczka przypominają nam te widziane w Perigord, w Sarlat, z zagęszczonym tłumem letnich podróżników. Wieczorem miasteczko Antibes popada w kulinarne szaleństwo niczym u Rabelais’ego. Tłumy oblegają wszystkie restauracje. Trzy kroki od domu znajduje się prowansalski targ, pachnie lawenda i oliwki. Stoiska z tysiącami serów i pokrytymi zielonymi liśćmi cytrynami. Nikt się nie spieszy, nie przepycha, nie pędzi do metra…

Ale to, co mnie najbardziej intryguje, to uśmiech. W restauracji, na targu, na ulicy. Ludzie do siebie mówią, są serdeczni, pytają i czekają na odpowiedź. Reakcje, od których już się odzwyczaiłam w Paryżu. Miasteczko ma zupełnie inny klimat niż poznane przed laty snobistyczne Saint Tropez, które zniechęciło mnie do brzegow Morza Śródziemnego na długo.

Dom, w którym zamieszkaliśmy mieści się na spacerowym szlaku, między niegdysiejszą siedzibą malarza Nicolasa de Stael i pałacem Grimaldich, gdzie tuż po wojnie otrzymał od miasta swoją pracownię Pablo Picasso i gdzie dziś mieści się jego muzeum. Mamy wiec przed oknami pielgrzymki, zwłaszcza, że rośnie tu też ogromnych rozmiarów kaktus, intrygując swoja urodą przechodniów.

Pobyt Picassa w Antibes to chyba największa atrakcja tego sennego nadmorskiego miasteczka. Nie był tu długo, zaledwie kilka tygodni, ale pozostawił po sobie ślad, z którego miasto jest dumne.

Muzeum mieści się nad sama wodą, w starym zamku ocalonym od zagłady przez profesora greki i łaciny, który wyszukując w wykopaliskach greckich i rzymskich pamiątek o życiu przodków mieszkańców greckiego Antypolis (i stad nazwa!) postanowił swoje zdobycze wyeksponować. Został tego nowopowstałego muzeum kustoszem. I gdy krążący po okolicy słynny już wówczas Picasso został poproszony przez starego znajomego, polskiego rzeźbiarza i fotografika Michała Smajewskiego o przekazanie Muzeum jednej ze swoich prac, ten wyjawił mu, że zawsze marzył o tym, aby państwo dało mu jakieś duże miejsce do malowania. Dor de La Souchere, kustosz zamku Grimaldich okazji posiadania u siebie mistrza nie przegapił i tak za jego zgodą, zainstalował dla Picassa atelier w starym zamku. Opiekunem i fotografem mistrza został wspomniany już Polak, Michel Smajewski znany jako Michel Sima. Michel Sima został nadwornym fotografem mistrza i wieczorową porą odwiedzał go w pracowni i rejestrował postępy artysty. Zrobił sporo niezwykłych zdjęć malarza.

Nie jestem wielkim fanem Picassa, ale prace, które podarował muzeum, pokazywane w miejscu, w którym powstały, ma swój niezwykły, niecodzienny urok. Chociażby rysunek kozy, symbolu płodności u Greków, ukochanego zwierzęcia Picassa. Ponoć jego własna, żyjąca z nim w Cannes miała na imię Esmeralda. Albo płótno noszące tytuł „Radości życia” namalowane w Antybach, wibrujące energią. Picasso był wówczas w swoim szczęśliwym okresie życia, żył w związku z młodziutką Francoise Gilon, która w maju roku następnego powiła mu syna Claude’a.

Wreszcie, z muzeum Picassa roztacza się niezwykły widok, na drzemiące w oddali jachty, na cypel z sosnami w kształcie parasola. Widok od którego nie można oderwać wzroku…ech piękne te wakacje w cieniu Picassa…i gorace!

„ Ta straszna Środa” i francuskie feministki

2011-07-27T02:01:00.001+02:00

Profesor Środę znają wszyscy. Jedni ją ponoć kochają, inni nienawidzą. Ja zaliczam się do tych pierwszych. Wydaje mi się być heroicznym Syzyfem, który mimo wszystkich stawianych jej na drodze przeszkód stara się z nas uczynić cywilizowany, postępowy, laicki i tolerancyjny naród. Przypomina mi w tym swoim dążeniu francuskie intelektualistki, takie jak Simone de Beavoir, Francoise Giroud czy Elisabeth Badinter, które w pocie czoła otwierały drogę emancypacji kobiet we Francji. Ale one miały jako przeciwników jedynie męskich konserwatystów, tymczasem w Polsce, polskie feministki muszą o swoje prawa walczyć z kościelną oligarchią. I jest o niebo trudniej.

Książka, która stała się jedną z moich wakacyjnych lektur nosi tytuł „Ta straszna Środa”. I jest to wywiad-rzeka przeprowadzony przez Aleksandrę Pawlicką ze sztandarową polską feministką, profesorem filozofii i politykiem- Magdaleną Środą na temat jej życia, dorobku i poglądów. Poznajemy osobę niezwykle szczerą, skromną i spontaniczną a przede wszystkim mądrą i o zdecydowanie antyklerykalnych i odważnych poglądach na sytuację kobiet w Polsce, w społeczeństwie rządzonym przez konserwatywny, katolicki kościół. Precyzuję, książka jest o niej samej, o jej życiu, doświadczeniach, rodzinie i o tym jak do takich poglądów doszła, jednak najciekawsze wydały mi się fragmenty dotyczące jej śmiałych poglądów na kościół i działań jako feministki. I o nich w kilku słowach napiszę.

Jest to, można śmiało powiedzieć, książka prowokująca kobiety do buntu. A jeśli nie do buntu, to przynajmniej do myślenia i sprzeciwu wobec wszechwładzy mężczyzn, patriarchatu i polityków, którzy podejmują decyzje pod wpływem strachu na reakcje kościelnej oligarchii. „Kościół stoi na straży hierarchicznego społeczeństwa i hierarchicznej rodziny, w której dla kobiety przewidziano rolę podrzędną. Dla kościoła ważniejsza jest wspólnota niż jednostka.”-pisze Środa przy okazji stawianych jej swego czasu zarzutów o poglądy na temat kościoła w kwestii bicia kobiet, na które ten przymyka oko.

Zdaniem pani profesor było już kiedyś źle, ale nigdy nie było aż tak źle, jak teraz. Zdobycze kobiet z okresu komunizmu zaprzepaścili politycy, którzy pozwolili, aby kościelni urzędnicy zastąpili partyjnych komisarzy: „Kler zaczynał od jakiegoś momentu reprezentować władzę podobną w swojej strukturze i przejawach do tej, jaką mieli sekretarze partii. Byli wszędzie i rządzili niepodzielnie, lecz niezauważalnie, z pominięciem legalnych narzędzi władzy.” Dostrzega rosnący przez lata po odzyskaniu niepodległości wpływ kościoła na życie polityczne. Kościoła, który „sytuuje się poza terenem demokratycznych standardów a nawet demokratycznych gier. Którego pracownicy mają marne wyksztalcenie i równie marny zestaw przymiotów osobistych, za to spory autorytet instytucjonalny, więc szkodzą bardzo”.

Kościół jest instytucją szkodliwą bo staje na drodze do prowadzenia edukacji seksualnej w szkołach, co prowadzi do ignorancji, zaściankowości i braku nowoczesności. Kontrolując prokreacje, kontroluje społeczną strukturę, stratyfikacje i układy władzy”. Mówi również o tym, że kobiety już utraciły prawo do aborcji, drugim etapem jest przejmowanie przez kościół języka, wprowadzanie na miejsce języka neutralnego, naukowego- nomenklatury kościelnej . Z języka polskiego wypadło słowo macica –mówi-kobiety noszą teraz dzieci „pod sercem” Nie ma już słowa embrion, ale jest słowo „dziecko poczęte, czy tez „nienarodzone”.

Ostrzega tez kobiety przed pozostawaniem w domu, nawet jeśli partner czy tez mąż bardzo na to nalega. Praca w domu –jej zdaniem-nie ma prestiżu społecznego, dewaloryzuje się nawet w ten sposób same dzieci, które zapytane o to czym zajmuje się ich mama nie bardzo wiedzą co powiedzieć i wstydzą się, gdy muszą wyjaśniać, że pracuje tylko„ w domu”. Takie rozwiązanie jest oczywiście na rękę politykom, bo zmniejsza realne bezrobocie, mężom i kościołowi, bo kobietę niedowartościowaną, zajmującą się domem i dziećmi łatwiej jest zdominować, łatwiej nią manipulować…Kontrolując rozrodczość, kontrolując „brzuch kobiety” kościół będzie mógł kontrolować całe społeczeństwo”.

We Francji na szczęście nikt nie kontroluje brzucha kobiety, nikt nie zakazuje jej ani antykoncepcji, ani aborcji, a paradoksalnie kraj ten ma najwyższy przyrost naturalny w Europie. Ale ile pokoleń francuskich feministek musiało walczyć i nadal walczy o swoje prawa?

Kościół nie miesza się tu na szczęście do polityki, sfera publiczna czyli ulice, szkoły i urzędy mają konstytucyjną gwarancję laickości. We Francji kobieta ma zapewnione prawo do antykoncepcji, do aborcji, do decydowania o własnym życiu a w programie nauczania w szkołach państwowych gimnazjów poświęca się cały semestr na edukacje seksualną podczas której nastolatki uczą się na nogach od krzeseł zakładania prezerwatyw. W wieku 14 lat dzieci się obowiązkowo szczepi na żółtaczkę B-którą można się zakazić drogą płciową. (Magdalenai Środa opowiada, że gdy do jej mazurskiej wsi przyjechali lekarze bez granic leczyć dzieciom zęby, to proboszcz ich przegonił jako sektę!) Promuje się równouprawnienie, a kobiety mają warunki do pracy gdyż dysponują tanimi i łatwo dostępnymi żłobkami, przedszkolami i świetnym państwowym szkolnictwem. We Francji dzieci są objęte bezpłatną edukacją od 3 lat(!) i właściwie przez cały dzień mogą pozostać w szkole, gdzie mają zapewnioną profesjonalna opiekę. Czy francuskie dzieci są z związku z tym gorzej wychowane? A może otrzymują gorsze wykształcenie, ponieważ nie mają obowiązkowych zajęć z religii, ale naukę o wszystkich religiach świata?

Francuzka nie musi, jak wynika z moich obserwacji, wybierać między dziećmi i karierą zawodową. Uznaje się jej prawo do satysfakcji z pracy, do samorealizacji i nie jest niczyją niewolnicą, ani męża, ani dzieci. W Polsce „ kobieta, która myśli więcej o sobie niż o dziecku traktowana jest jako nienormalna, odszczepieniec od natury”-mówi w wywiadzie Środa. To prawda, że pewnie więcej tu rozwodów, ale pewnie też więcej samodzielnych, wolnych i szczesliwych kobiet.

Profesor Magdalena Środa zna świetnie francuski i jest bardzo blisko związana z Francją. Pracowała jako tłumacz obsługując wizyty papieskie dla francuskiej prasy i telewizji i we Francji zdarza jej się spędzać wakacje-ostatnio w Bretanii. Jak wspomina, w jej domu, Francja była w pewnym okresie traktowana jako jedyna „zagranica” ze względu na podróż jaką jej tata swego czasu odbył do Paryża.

To niezwykła osoba, wspaniały autorytet. Może kiedyś przeczytam opowiesc o "jej" Francji?

P.S. Do wpisu wykorzystałam zdjęcia pracy francuskiej rzeźbiarki - Niki de Saint Phalle zrobione dzisiaj w Muzeum Sztuki Współczesnej w Nicei.

Bezkonkurencyjni Francuzi: akcja czytania na plaży

2011-07-11T23:18:00.001+02:00

Wakacje już się na dobre rozpoczęły a wraz z nimi nadzieja, że pozbędziemy się naszych prywatnych stosików…że nareszcie będziemy mieli czas na czytanie! Aby nam dostarczyć lektur, dobrego siedliska i warunków, zapobiegawczy pod tym względem Francuzi rozpoczęli przed kilkoma dniami akcję „Czytania na plaży” . Jak dowiedziałam się z dzisiejszego le Monde, to już nie pierwszy raz…ale od 2006 roku Departament Seine-Maritime, który ponoć twórczo zainspirował kilku płodnych pisarzy (Maupassant, Flaubert) organizuje po raz piąty plażowe lato z książką. Na kilkunastu plażach zbudowane zostały kolorowe budki, a do dyspozycji plażowiczów przekazano 12 tys. książek, 400 foteli i 36 parasoli. Nie sądzę, że zaspokoi to całkowicie potrzeby wszystkich chętnych, ale sama inicjatywa jest moim zdaniem godna uwagi. Jeśli ktoś zamierza spędzić wakacje w Normandii-oto portal departamentu, na którym znajduje się lista z „plażami do czytania”. No i rozmarzyłam się…a może u nas ktoś wpadnie na pomysł zorganizowania letnich klubów czytelniczych na plażach w Łebie, na Helu czy w Sopocie?

DSK, od którego nie sposób się uwolnić...

2011-07-10T01:47:00.014+02:00

To jest jak jakiś rodzaj pętli od której nie można się uwolnić. Zasiadłam w fotelu, żeby przejrzeć tygodniową prasę i kartkując jeden magazyn po drugim zdałam sobie sprawę, że wszystkie, ale to absolutnie wszystkie poświęcają mniej więcej połowę numeru sprawie DSK. Na dalszy plan zszedł festiwal w Avignonie, ślub w Monaco, problemy premiera Camerona czy Portugalii czy też wojny w Libii. Temat jest jeden. Dla lubiących czytać między wierszami zabawa jest wspaniała. Zmienia się słownictwo, zmieniają się komentarze w prasie. UMP, czyli prawica Sarkoziego, na co zwróciło uwagę kilku komentatorów, uważa całą tę historie za prezent opatrzności. Nikt nie mógł spodziewać się, że główny konkurent do francuskiego tronu, DSK, może nagle wypaść z kursu…nieznane są jednak wyroki boskie.

Lewica w dalszym ciągu w kompletnej rozsypce. Co robić? Zwłaszcza, że po ostatnich wątpliwościach prokuratora Vance’a może się wkrótce okazać, że DSK 18 lipca wraca do Francji i zaprezentuje się jako kandydat socialistów. Nikt za bardzo nie wie, co z tym fantem począć. Jednak gwardia przyboczna, czyli tacy ludzie jak Bernard Henry-Levy, która, jeśli DSK wygra wybory we Francji ma szanse nawet na stołek ministerialny, wypisują takie głupoty, że aż włos się jeży na głowie. Czytam np. we wczorajszym „Le Point”, że zdaniem BHL gwałcicielem pokojówki nie jest bynajmniej DSK, ale …jej adwokat, który na schodach przez Trybunałem rozpowiada na glos o krwiakach na waginie swojej klientki. I sprawę zamyka dając swojemu komentarzowi tytuł „ Lekcja z umorzenia sprawy DSK”. Czyli według niego klamka już zapadła.

Mało więc przytomnych głosów we francuskiej prasie. Prawicy nie wypada się cieszyć, a socjaliści nie mają, bez względu na wynik sprawy, z czego.

Natomiast dowcipnie pisze o sprawie New York Times komentując przy okazji ostatnio wydaną książkę Elaine Sciolino „ O uwodzeniu, czyli jak Francuzi bawią się życiem” a recenzja z tej książki zaczyna się tak: „ Powinniśmy się dobrze zrozumieć. Dla Francuzów uwodzenie to sprawa spojrzeń, uśmiechów i sprawiania sobie wzajemnie przyjemności. Nie polega ona na zamykaniu kogoś w hotelowym pokoju i zmuszaniu do oralnego seksu” I dalej broni, jak się da, Francuzów przed opinią, którą ostatnio zyskali sobie u narodu amerykańskiego: perwersyjnych, niebezpiecznych gwałcicieli, obsesyjnie myślących tylko o seksie…I ma rację, Francuzi myślą również o jedzeniu, winie, wakacjach, plaży, bagietkach, stekach...A termin uwodzenie, ma w tym języku znaczenie dość szerokie. "Uwieść" czyli "seduire" może nas nawet ser - twierdzi NYT. Książka warta lektury, jak na razie nie jest chyba jeszcze przetłumaczona na inne języki.

Wypada mi już tylko napisać, co ja o tym wszystkim myślę. Czytając strony poświęcone DSK i jego zdjęcia ze „świętą” żoną, Anne Sinclair, najbardziej zaszokował mnie wizerunek zadowolonego z siebie faceta: jego hucpa, tupet, uśmiech kogoś pewnego siebie, aroganckiego do granic. Kogos, kto wie, że bez względu na to, co zrobi, pozostanie bezkarny, bo stoją za nim grube pieniądze żony i poparcie wpływowych przyjaciół. A przecież nie ma z czego być dumnym. To ktoś wyprany z jakiejkolwiek moralności. Bez względu na to jak sprawa się zakończy. Bo przecież w noc poprzedzającą słynną „próbę gwałtu” podejmował miedzy 1 a 3 w nocy jakąś call-girl, a rano dowody na to, że nie udawał tego ranka dziewicy znalazły się na kołnierzyku pokojówki. Gdzie ten człowiek ma taką zwykłą ludzką godność? Taki zwykły ludzki honor? Zastanawiałam się, jak bym się zachowała, gdyby to był mój ojciec, mąż, syn? Czy byłabym z niego dumna? Czy takiego człowieka potrafiłabym szanować? Czy miałabym szacunek do samej siebie, gdybym przymykała na to wszystko oczy i robiła dobra minę do złej gry? Tak jak Anne Sinclair. Czy podejmowanie prostytutek, czy też zaspakajanie swoich potrzeb seksualnych z przypadkowymi hotelowymi pokojówkami jest godne przyszłego prezydenta? Ojca? Męża?

Skończę wracając do prasy francuskiej. Bernard Henri-Levy napisał mi.in. przy okazji afery , że różnica między człowiekiem a zwierzęciem polega na tym, ze człowiek posiada zdolność uwodzenia(!) NYT się roześmiał„ szkoda, ze BHL nigdy nie widział paryskich gołębi jak gruchoczą…” A może różnica między człowiekiem a zwierzęciem polega raczej na umiejętności kontrolowania własnych emocji, ktorejkolwiek z naszych sfer by one nie dotyczyły. Nie życzę Francji, aby wybrała sobie DSK za prezydenta, choć z ostatnich sondaży wynika, że poparłoby go w wyborach 40 proc. społeczeństwa. Dlaczego?

-Myślisz, ze znów jest godny urzędu prezydenta?

-Pewnie, nawet takiej rangi jak Clinton!

Rysunek Herrmanna w szwajcarskiej Tribune de Geneve

Anamorfoza przed miejskim ratuszem

2011-07-08T10:53:00.000+02:00

Ponoć, jak się czegoś nie zobaczy na własne oczy, to się nie uwierzy. Znajomy geek przysłał mi wczoraj rano wiadomość, że jeden z najlepszych portali amerykańskich poświęcony nowinkom technologicznym, Gizmodo zainteresował się wystawą francuskiego artysty. Ouahhh! Wydarzenie tej miary, że aż chyba warte uwagi…I w ten sposób trafiłam przed imponujący budynek paryskiego ratusza, aby bliżej zaznajomić się z „optyczną iluzją” François Abelaneta.

Jeśli ktoś nie ma natury ciekawskiej i zawsze się spieszy, to przejdzie prawdopodobnie obojętnie obok tego z pozoru mało interesującego parku. Na który składa się kilka trawników, jedno drzewo a wszystko to mieści na terenie wielkości 1500m2. Nic szczególnego, ani wywołującego jakieś szczególne emocje. Dopiero wejście na małą trybunę i spojrzenie pod określonym kątem na całość ujawni nam tajemnicę projektu. Lekko górzysty miejski ogród uwypukli się, zaokrągli i przeobrazi…w ziemską kulę! Niezwykłe!

A tak wygląda owa kula, gdy przechodzi się obok...

I krotki film-wywiad z artysta na stronie miasta Paryża.

Rivoli 59 czyli artystyczny squat

2011-07-08T01:58:00.006+02:00

Od jakichś dwóch tygodni Paryż ogarnęło szaleństwo wyprzedaży. Odkryłam je zupełnie przypadkowo, próbując dostać się około godz. 10-tej rano do jakiegoś potwornie zatłoczonego autobusu! Skąd o tej godzinie wszędzie aż tyle ludzi-zapytałam sąsiadkę, „no jak to, pani nie wie? - odpowiedziała zaskoczona„ przecież dzisiaj rozpoczęły się soldy i wiele osób w związku z tym nie idzie do pracy”! Na mnie ta wiadomość nie zrobiła większego wrażenia, ale przed moją bardziej kokieteryjną połówką nie udało mi się ukryć napisów "solde", które od tego dnia widnieją na każdym sklepie...I musiałam też niestety przystać na wyprawę, której z wielu powodów opisywać nie będę.

Dość, że nudząc się jak mops na jednej z najbardziej handlowych ulic miasta- Rivoli, dostrzegłam nagle dość dziwnie wyglądającą, przyzwoitych rozmiarów kamienicę, upstrzoną dekoracjami, kolorowymi siatkami, zwisającymi materiałami, zdecydowanie różniącą się wystrojem od komercyjnych instytucji, których pełno było w okolicy…Zajrzałam do środka i... trafiłam do serca bohemy, świątyni sztuki czyli największego artystycznego squatu Paryża! Ulga!

Squat ten, jak miałam okazję się dowiedzieć, istnieje już od wielu lat, czyli od 1999 roku, gdy trzech artystów-Kalex, Gaspard i Bruno rozpoczęli okupację mocno zdezelowanej kamienicy pod numerem 59 rue Rivoli należącej do Credit Lyonais i państwa francuskiego. Kilkunastu artystów zajęło się renowacją całkowicie zapuszczonego miejsca, odnawiając pomieszczenia i przekształcając je w pracownie. Miejsce przyjęło nazwę U Roberta-wolny elektron i rozpoczęły się wernisaże, wystawy, happeningi, miejsce stało się ważnym miejscem kreacji na artystycznej mapie Paryża. A do tego, było otwarte dla zwiedzających. I być może to właśnie je ocaliło! Gdy władze miasta postanowiły przejąć kamienicę, okazało się, że zwiedza ją rocznie 40 tys. gości i jest ona trzecim, najchętniej odwiedzanym centrum sztuki nowoczesnej w Paryżu. I jak takie miejsce zamknąć?

Wyremontowana i udekorowana klatka schodowa-wejście do pracowni artystow

Dziś sprawa jest już chyba wygrana, Bertrand Delanoe, burmistrz Paryża postanowił odkupić kamienice i pozostawić ją w rękach artystów. Chyba ostateczny projekt jeszcze nie jest sfinalizowany.

Od godz. 13 do 20 wstęp jest zupełnie wolny, można codziennie i do woli zwiedzać pracownie kilkunastu artystów rozlokowanych w pracowniach gdzieś pomiędzy trzecim a szóstym piętrem. Ja miałam to szczęście, że zajął się mną natychmiast jeden z najpogodniejszych i energizujących ten squat artystów o włoskopodobnym imieniu, Francesko(czwarte piętro!)

Francesco w swojej pracowni

Dwie piękne pracownie na poddaszu...

A więc zachęcam, aby zajrzeć pod numer 59 ulicy Rivoli. A może nawet, zamiast rujnować się na kolejną niepotrzebną sukienkę, wrócić do domu z dziełem sztuki? Ja wróciłam. Jeśli ktoś chciałby poznać dzisiejsza paryska boheme, to jest okazja, ja chyba po raz pierwszy jej tak naprawdę doświadczyłam, właśnie w tym miejscu.

Kilka refleksji po teatralnym maratonie...

2011-06-28T02:13:00.003+02:00

Dwa dni, trzy przedstawienia. Był to naprawdę wspaniały, teatralny weekend. Pierwsze z nich grane było w malutkim, ale prestiżowym teatrzyku 19-stej dzielnicy nazwanego fikuśnie „Spojrzenie Łabędzia”. Był to „Król Edyp” Sofoklesa, który jest tekstem na tyle znanym, że nie chodziło o to, aby usłyszeć o czym będzie przedstawienie, ale zobaczyć jak je zrobiono, jakimi środkami. Najpierw sala, niewielka, może 150m2, a na niej ułożona wąskim paskiem w kształcie koła, brązowego koloru ziemia. Będzie ona grała ważną role w spektaklu. Gdy zapalają się światła, aktorzy wiją się w najrozmaitszych pozycjach wewnątrz tego koła, a do naszych uszu dobiega odgłos płaczu, Nie, to nie płacz, to potworny jęk, zawodzenie, wycie. W mieście panuje zaraza i ludność Teb błaga dobrego króla Edypa o ratunek.

Od pierwszej chwili przedstawienia czujemy, że nie mamy do czynienia z przedstawieniem komercyjnym, które zostało zrobione w dwa tygodnie przed premierą. Czuje się, że każde wypowiedziane słowo, każdy ruchu poprzedził wielogodzinny techniczny, fizyczny trening i wielotygodniowa, zbiorowa praca. Słowa są zsynchronizowane do ułamka sekundy, aktorzy płynnie, znakomicie ustawionymi niskimi głosami wprowadzają w kolejne sceny, zwiastujące ciążące nad Edypem fatum. Rośnie napięcie, chociaż wiadomo, że królowi Teb nie uda się umknąć woli Bogów, że mimo wszystkich starań, jesteśmy bezsilni wobec nieodgadnionych kolei losu.

Nie ma w tym przedstawieniu ról pierwszo czy drugoplanowych, a chór składający się z pięciu kobiet ubranych w jednostajne, czarno-żółte suknie (tradycyjne, włoskie?, bałkańskie?) łączy poszczególne elementy przedstawienia śpiewem, potężnymi głosami pieśni, które wydawało mi się ze pochodzą z okolic Sycylii, ale nie są z Bułgarii, Mołdawii, Korsyki... Zastąpienie nimi chóru i śpiewanie w językach, w jakich powstały, wnoszą w przedstawienie atmosferę uniwersalności przesłania sofoklesowego.

Przedstawienie wyróżnia się innością spośród francuskiej produkcji teatralnej, moim zdaniem, byłoby niewątpliwie wydarzeniem w Polsce, tak nam jest bliskie, ze szkoły Grotowskiego. Nie udało mi się dowiedzieć jaki jest „background” reżysera, ale chyba nie jest mu obcy świat Pontedery, gdzie pracował mistrz i gdzie ciągle jeszcze są aktywni jego uczniowie.

Reżyser nazywa się Luca Giacomoni a jego trupa teatralna, z którą pracuje w Paryżu- Trama. Myślę, że warto o nich pamiętać. Próbowałam się czegoś więcej o nich dowiedzieć, ale znalazłam tylko przepiękne zdjęcia z prób w plenerze, które zobaczyć można tu. Dają one niewielkie wyobrażenie o przedstawieniu ale potwierdziły moje przypuszczenia, że dochodzenie do spektaklu odbywało się bardziej poprzez ruch i głos niż poprzez tekst. Ale może się mylę?

Na drugie przedstawienie wybrałam się na drugi koniec Paryża czyli do słynnych Cartoucherie (siedziba Ariane Mnouchkine). Samo miejsce jest magiczne, choć jest to takie odludzie, że z ostatniej stacji metra (Chateau de Vincennes) dowozi nas do teatru autokar. Trwał festiwal szkół teatralnych a raczej przegląd spektakli dyplomowych, czyli rodzaj wizytówki kilkunastoosobowej grupy młodych aktorów, którzy pokazują swoje umiejętności reżyserom i dyrektorom teatrów. Spodziewałam się więc sporej dozy talentu, energii i pasji do zawodu.

Ni wiem, co skłoniło reżysera przedstawienia pokazanego przez Szkołę teatralna w Esonne do wyboru tekstu Hanokha Levina „Wymarzone dziecko”, gdyż jest on po prostu zły. Po pierwsze, to rodzaj sennej traumy ocalonego z Holocaustu Zyda, któremu mieszają się sceny przemocy, morderstw, gwałtu. Sceny są wiec bardzo mocne, wręcz szokujące a akcja dzieje się wszędzie czyli nigdzie. Owemu „wymarzonemu dziecku” ktoś na jego oczach, ale właściwie trudno ustalić kto, zabija ojca, później ktoś inny chce go ratować, ale pod warunkiem, że matka mu się odda a wreszcie tez na jego oczach porywają matkę jacyś potworni gwałciciele przebrani w wojskowe mundury. Tekst niezwykle trudny, powierzony młodzieży nic nie zyskuje, natomiast wyraźnie czuje się, ze młodzież dusi się, „nie jest w stanie unieść tego tekstu”…Szkoda młodzieży…

Toteż przed następnym przedstawieniem, obawiałam się, ze czeka mnie takie samo rozczarowanie. Pomyłka! Tym razem był to dyplom ESAD-u czyli najlepszej i najpoważniejszej państwowej szkoły teatralnej w Paryżu, czegoś w rodzaju warszawskiej Akademii Teatralnej. I tym razem reżyser, Laurent Hatat wybrał rzadziej grany dramat Ibsena „Podpory Społeczeństwa” jednego z ostatnich dwunastu tekstów Norwega poświęconych dochodzącej do władzy i pieniędzy burżuazji zdobytych na drodze kłamstw, hipokryzji i kalomni. Świetnie napisany tekst, do którego warto zajrzeć, nie tylko przy okazji przedstawienia teatralnego, gdyż stawia pytania jak najbardziej aktualne, a dotyczące systemu, który zaskakująco niewiele zmienił od XIX wieku.

Na scenie piętnastka świetnie przygotowanych do zawodu aktorow, pod każdym względem: dykcji, gry, ruchu scenicznego…Wyszłam oczarowana, gdyż dawno już nie widziałam tak znakomicie zrobionego przedstawienia.

W przyszły czwartek planuje „Wesele u drobnomieszczan” Brechta i Fedrę Racine'a, jeśli nic nie pokrzyżuje mi planów. A w niedzielę teatralne Święto, czyli „Opera za trzy grosze” w przesławnej „Comedie Francaise ” na które chyba jakimś cudem udało mi się zdobyć bilety.

Maria Antonina przegrywa zakład

2011-06-26T20:33:00.002+02:00

Są w Paryżu miejsca mniej znane, w których można się ukryć przed tłumem i hałasem miasta a dostępne z centrum, dosłownie na wyciagnięcie ręki. Jednym z takich miejsc jest okryty niezwykłą historią XVIII-wieczny ogród Bagatelle, rodzaj odnogi lasku Bulońskiego. Ale zacznę może od nazwy.

Francuskie słowo „bagatelle” i polskie „bagatela” znaczą właściwie dokładnie to samo. A więc kto pożyczył od kogo? Sprawdziłam i okazało się, ze Francuzi od Włochów (łacina)a my od Francuzów. Zajrzałem też dla upewnienia się do słownika języka polskiego, który podaje trzy znaczenia bagateli-cos nieistotnego, drobiazg, głupstwo lub błahostka, albo ogrodowy pałacyk lub pawilon modny w XVIII-wiecznej Polsce, wreszcie - rodzaj miniatury instrumentalnej (zwykle fortepianowej) o nieokreślonym charakterze i pogodnym nastroju.

Bagatelą nazwała swój ogrodowy domek (un pavillon) w zamku Bellevue, markiza de Pompadour a Park Bagatela w lasku Bulońskim powstał jako...rezultat zakładu między marszałkiem d’Estree, słynnym pijakiem i kobieciarzem (przepraszam, we Francji mówi się libertyn!) i jego szwagierką czyli Marią Antoniną. Marszałek zakupił ową domenę w 1775 roku za niewielkie pieniądze i się tym chełpił! Zona Ludwika XVI zakpiła sobie z niego, że jego „włości” chętnie i szybko odwiedzi i dobrze byłoby, gdyby je choć trochę na jej królewską wizytę przygotował.

Padł zakład o 100 tys. Ludwików, że za 64 dni rezydencja godna królowej będzie gotowa. Nie chodziło tu jednak o pieniądze, ale o honor marszałka, który zatrudnił do pracy 900 ludzi, w przeciągu jednej nocy z architektem zrobił projekt i przeznaczył na ten jeden z wielu kaprysów, jak stwierdził -bagatela, czyli 3-4 mln ówczesnych Ludwików.

Orangeria w parku Bagatelle

Ale pałac stanął, pięknie umeblowany a z jego okien roztaczał się bajeczny widok na park w bardzo modnym stylu chińsko-angielskim. Do dziś zachowały się wyremontowane w zasadzie wszystkie powstałe wówczas budynki, miedzy innymi cudowny, romantyczny i w stylu angielskim domek ogrodnika.

Domek ogrodnika w ogrodzie Bagatelle

Park zachował dziś swój ówczesny klimat, przeobraził się w jeden wielki ogród róż a to może dlatego, że tradycyjnie odbywa się tam raz do roku w czerwcu konkurs róż. Ponoć zasadzonych jest 12 tys. gatunków. Dla amatorów tych kwiatów-raj!

Ponadto prawdziwy ogród warzywny. Ze wszystkimi odmianami warzyw znanymi w XVIII wieku.
Ja ten park bardzo lubię. Za niezwykły spokój, ale przede wszystkim za bajecznie piękne, kolorowe pawie (jest ich tam naprawdę dużo i potwornie hałasują!). Można do nich podejść bardzo blisko, są calkowicie oswojone a gdy widzą aparat fotograficzny, to natychmiast ustawiają się do zdjęcia... Właśnie tak!

Nostalgia za bardzo starym rockiem: AC/DC, Led Zeppelin, Jim Morrison i inni...

2011-06-25T16:11:00.006+02:00

Jedno z okien mojego paryskiego mieszkania wychodzi na podwórko. Ot, takie sobie podwórko jakich tu tysiące. Przypomina trochę skwerek z filmu Hitchcocka „Okno na podwórze”. Przy otwartym oknie słychać dobiegające z każdego mieszkania hałasy, rozmowy, najczęściej muzykę. W poprzednim paryskim mieszkaniu, pod sąsiednim numerem, miałam za ścianą naprawdę bardzo słabo uzdolnionych młodych pianistów- na szczęście, bez motywacji. Kamienica była w połowie zamieszkana przez Żydów, wszystkie cierpienia powtarzanych do znudzenia gam wynagradzał mi wiec piątkowy wieczór, gdy do późnej nocy dochodziły do mnie niezwykłe dźwięki muzyki żydowskiej, klezmerskiej i śpiewy, rodzinne śpiewy przy szabatowym stole. Tuż za ścianą.

W mojej obecnej kamienicy mieszkają chyba sami Francuzi, dużo młodzieży i dźwięki dochodzące z podwórza są też inne. Słychać więc gitarę akustyczną, a z samej góry dochodzą do mnie dźwięki solowej gitary elektrycznej, których nie słyszałam od lat. Hitem jest Led Zeppelin ze swoim „Stairway to heaven”, wczoraj słyszałam również stary przebój Arrows a może bardziej Joan Jette and the Blackhearts „I love rock and roll”…Czy ktoś to jeszcze pamięta? Najczęściej dochodzi jednak do mnie z mojego podwórka AC/DC, "Highway to hell”. Intryguje mnie od jakiegos czasu niezwykła fascynacja nastolatkow do starych grup rockowych.

Ta nostalgia za rockiem z lat 60-tych jest widoczna równiez w paryskich salach koncertowych. Jutro w Palais de Sports wystąpi Ringo Starr i jest to ponoć wielkie wydarzenie tego miesiąca. A 3 lipca będzie obchodził rocznicę śmierci Jim Morrison. „Lights in my fire”, „Riders on the storm” I „LA Woman” zagra 40 lat po śmierci muzyka dwóch jego najbliższych współpracowników Ray Manzarek i Robby Krieger w paryskim Bataclanie. Z kolei 6 lipca zapowiada się Palais de Congres święto innego idola pokolenia dzieci kwiatów, Paula Simona…Na rynku płytowym poszukuje się winylowych krążków Genesis, Pink Floydów i Deep Purple…Stary rock pojawia się również w teatrze. Przedstawienie Klaty, Sprawa Dantona, które widziałam w paryskim teatrze w Creteil ilustrowało „Children of the revolution”… zespołu T-Rex! Zabytek!

Trzy dni temu byłam na Święcie Muzyki w okolicach Marais. Zupełnie przypadkowo, natrafiłam na szczęśliwy, śpiewający tłum, który słuchał rockowej grupy…A kogo grano? AC/DC! Czyżby rock lat 60-tych i 70-tych stał się klasyką czy tez wyraża tęsknotę za beztroskim pokoleniem dzieci kwiatów?

Oto jak paryski tłum bawił się na Święcie Muzyki, 21 czerwiec 2011, godz. 1 nad ranem…